فردوسی
توانا بود هر که دانا بود
توانا بُوَد هر که دانا بُوَد
ز دانش، دل پیر، بُرنا بود
از این پرده برتر سخن‌گاه نیست
ز هستی مر اندیشه را راه نیست
درباره‌ی این شعر
از دیباچهی شاهنامه، در ستایش خرد و دانش. مصراع نخست آن از پرکاربردترین شعارهای فرهنگی ایران است.
معنی ساده
هر کس دانا باشد، تواناست؛ دانش دلِ پیر را هم جوان میکند. اما بالاتر از این پرده سخنی نیست؛ اندیشهی انسان راهی به شناخت کامل هستی و آفریدگار ندارد.
English translation
Whoever has knowledge has power; learning makes an old heart young again. Beyond this veil there is no room for words; thought has no road into the essence of Being.
پرسش‌های رایج
شعر «توانا بود هر که دانا بود» از کیست؟
این شعر از فردوسی است. از دیباچهی شاهنامه، در ستایش خرد و دانش. مصراع نخست آن از پرکاربردترین شعارهای فرهنگی ایران است.
معنی شعر «توانا بود هر که دانا بود» چیست؟
هر کس دانا باشد، تواناست؛ دانش دلِ پیر را هم جوان میکند. اما بالاتر از این پرده سخنی نیست؛ اندیشهی انسان راهی به شناخت کامل هستی و آفریدگار ندارد.
اشعار معروف دیگر
بنی آدم اعضای یکدیگرند (سعدی)
بشنو این نی چون شکایت میکند (مولوی)
یوسف گم‌گشته بازآید به کنعان، غم مخور (حافظ)
این قافله‌ی عمر عجب می‌گذرد (خیام)
از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن (خیام)
اسرار ازل را نه تو دانی و نه من (خیام)
میازار موری که دانه‌کش است (سعدی)
ای ساربان آهسته رو (سعدی)
دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند (حافظ)
اگر آن ترک شیرازی (حافظ)
الا یا ایها الساقی (حافظ)
بوی جوی مولیان آید همی (رودکی)
مرده بدم زنده شدم (مولوی)
بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست (مولوی)
مست و هشیار (محتسب مستی به ره دید) (پروین اعتصامی)
درخت دوستی بنشان (حافظ)
سال‌ها دل طلب جام جم از ما می‌کرد (حافظ)
ز دست دیده و دل هر دو فریاد (باباطاهر)
بیا تا گل برافشانیم (حافظ)
روز وصل دوستداران یاد باد (حافظ)
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست (خیام)
ای کاش که جای آرمیدن بودی (خیام)
این خانه که پیوسته در او بانگ چغانه‌ست (مولوی)
دوستان شرح پریشانی من گوش کنید (وحشی بافقی)
یکی را که در بند بینی مخند (سعدی)
بسی رنج بردم در این سال سی (فردوسی (منسوب))
منبع متن: فردوسی » شاهنامه » آغاز کتاب » بخش ۱ - آغاز کتاب در گنجور. معنی و ترجمه‌ی انگلیسی از تحریریه‌ی سرتیترها.