یلدا چیست؟
شب یلدا یا «شب چله»، شب میان آخرین روز پاییز (۳۰ آذر) و نخستین روز زمستان (۱ دی)، بلندترین شب سال در نیمکرهی شمالی است. از فردای این شب، روزها رفته‌رفته بلندتر میشوند و از این رو ایرانیان از دیرباز آن را شب زایش دوبارهی خورشید و پیروزی روشنی بر تاریکی دانسته‌اند.
واژهی «یلدا» از زبان سریانی به معنای «زایش» است و نام «چله» به آغاز «چله‌ی بزرگ»، چهل روز سرد آغاز زمستان، اشاره دارد. در آذر ۱۴۰۱، «یلدا/چله» با پروندهی مشترک ایران و افغانستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد.
آداب شب یلدا
یلدا در شعر فارسی
نور ز خورشید جوی بو که برآیدحافظ
شاعران فارسی‌زبان یلدا را نماد تاریکی و درازی هجران و انتظار دانسته‌اند؛ انتظاری که با برآمدن آفتاب به پایان می‌رسد. برای خواندن دیوان حافظ و گرفتن فال یلدایی، به فال حافظ سرتیترها سر بزنید.
چند پیشنهاد برای یلدای امسال
پرسش‌های رایج
شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزی است؟
شب یلدا شب میان ۳۰ آذر و ۱ دی است؛ در سال ۱۴۰۵ این شب از غروب دوشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۵ آغاز می‌شود و با طلوع آفتاب ۱ دی پایان می‌یابد.
چرا شب یلدا طولانیترین شب سال است؟
در نیمکرهی شمالی، خورشید در انقلاب زمستانی (حدود ۳۰ آذر) در پایینترین جایگاه خود در آسمان است؛ از این رو روز کوتاهترین و شب بلندترین است و از فردای آن، روزها دوباره بلندتر میشوند.
یلدا یعنی چه؟
واژهی «یلدا» از زبان سریانی به معنای «زایش» است و در فارسی به شب زایش دوبارهی خورشید گفته شده است. نام کهنتر و رایجتر این شب در ایران «شب چله» است.
آیا شب یلدا در یونسکو ثبت شده است؟
بله؛ «یلدا/چله» در آذر ۱۴۰۱ (نوامبر ۲۰۲۲) با پروندهی مشترک ایران و افغانستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد.
چرا در شب یلدا هندوانه و انار می‌خورند؟
در باور مردم، خوردن هندوانه در شب چله تن را در برابر سرما و بیماری زمستان نگه می‌دارد و دانه‌های سرخ انار نماد سرخی سپیده‌دم، زایش و برکت است؛ این‌ها باورهای مردمی‌اند، نه دستور پزشکی.