علوم غریبه
محاق و تحتالشعاع ماه
بازه‌هایی که ماه در پایان ماه قمری به خورشید نزدیک و ناپیداست، با زمان دقیق مقارنه (ماه نو) برای شش ماه آینده.
مقارنه (ماه نو): دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ۱۰:۳۱
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵، ۰۹:۲۸ تا سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ۱۲:۰۰
- احتراق (کمتر از ۶°)
- یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵، ۲۱:۵۶ تا دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ۲۳:۱۲
مقارنه (ماه نو): چهارشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۵، ۰۴:۲۱
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- سه‌شنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۵، ۰۲:۱۲ تا پنجشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۵، ۰۶:۴۶
- احتراق (کمتر از ۶°)
- سه‌شنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۵، ۱۵:۱۵ تا چهارشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۵، ۱۷:۳۲
چهارشنبهی هم‌زمان با محاق: ۱۸ آذر ۱۴۰۵
مقارنه (ماه نو): پنجشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۵، ۲۳:۵۵
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- چهارشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۵، ۲۱:۱۵ تا شنبه ۱۹ دی ۱۴۰۵، ۰۲:۳۴
- احتراق (کمتر از ۶°)
- پنجشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۵، ۱۰:۳۵ تا جمعه ۱۸ دی ۱۴۰۵، ۱۳:۱۵
چهارشنبهی هم‌زمان با محاق: ۱۶ دی ۱۴۰۵
مقارنه (ماه نو): شنبه ۱۷ بهمن ۱۴۰۵، ۱۹:۲۶
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- جمعه ۱۶ بهمن ۱۴۰۵، ۱۷:۰۶ تا یکشنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۵، ۲۱:۲۸
- احتراق (کمتر از ۶°)
- شنبه ۱۷ بهمن ۱۴۰۵، ۰۶:۱۸ تا یکشنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۵، ۰۸:۳۰
مقارنه (ماه نو): دوشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۵، ۱۲:۵۹
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- یکشنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۵، ۱۱:۴۶ تا سه‌شنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۵، ۱۳:۴۱
- احتراق (کمتر از ۶°)
- دوشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۵، ۰۰:۲۷ تا سه‌شنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۵، ۰۱:۲۴
مقارنه (ماه نو): چهارشنبه ۱۸ فروردین ۱۴۰۶، ۰۳:۲۱
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- سه‌شنبه ۱۷ فروردین ۱۴۰۶، ۰۳:۴۰ تا پنجشنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۶، ۰۲:۲۹
- احتراق (کمتر از ۶°)
- سه‌شنبه ۱۷ فروردین ۱۴۰۶، ۱۵:۳۵ تا چهارشنبه ۱۸ فروردین ۱۴۰۶، ۱۴:۵۸
چهارشنبهی هم‌زمان با محاق: ۱۸ فروردین ۱۴۰۶
مقارنه (ماه نو): پنجشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۶، ۱۴:۲۸
- تحتالشعاع (ماه کمتر از ۱۲° از خورشید)
- چهارشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۶، ۱۶:۱۶ تا جمعه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۶، ۱۲:۱۴
- احتراق (کمتر از ۶°)
- پنجشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۶، ۰۳:۲۶ تا جمعه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۶، ۰۱:۲۴
چهارشنبهی هم‌زمان با محاق: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۶
ساعت‌ها به وقت رسمی ایران است. برای قمر در عقرب به تقویم نجومی سر بزنید.
روزهایی از ماه قمری که در روایات آمده
- روز اول ماه: سعد و مبارک (روز آفرینش آدم).
- روز سوم: نحس (روز بیرون آمدن آدم و حوا از بهشت).
- روز هفتم: مبارک (روز سوار شدن نوح بر کشتی).
- روز بیست و ششم: مبارک (روز شکافته شدن دریا برای موسی).
- چهارشنبهی آخر ماه که در محاق بیفتد: نحس.
منبع: تفسیر نور الثقلین (ج ۵) و تفسیر صافی، به نقل از دانشنامه‌ی ویکی‌فقه، مدخل «سعد و نحس ایّام». فهرست کامل سی‌روزه‌ای با سند معتبر نیافتیم و از آوردن فهرست‌های بی‌منبع خودداری کرده‌ایم. پژوهشگران حدیث سند بیشتر این روایات را ضعیف دانستهاند. محاسبه‌ی نجومی این صفحه دقیق است، اما تفسیرهای سعد و نحس و طالع، باورهای سنتی‌اند و پشتوانه‌ی علمی ندارند؛ برای سرگرمی و آشنایی با میراث نجوم قدیم.
پرسش‌های رایج
محاق چیست؟
محاق دو سه شب پایان ماه قمری است که ماه به خورشید چنان نزدیک است که دیده نمی‌شود. در لغت‌نامه‌ی دهخدا تحتالشعاع هم برای همین «دو سه روز آخر ماه قمری که جرم ماه ناپدید می‌شود» آمده و معتقدان به احکام نجوم آن را نحس می‌دانستند.
تحتالشعاع و احتراق چه فرقی دارند؟
هر دو یعنی نزدیکی کوکب به خورشید. منجمان «تحتالشعاع» را پنهان شدن کوکب در نور خورشید و «احتراق» را نزدیکی بیشتر دانستهاند؛ حد احتراق نزد بیشتر منجمان شش درجه نقل شده است. در این صفحه مرز تحتالشعاع ماه دوازده درجه گرفته شده که حدود کمینهی دیده شدن هلال است.
چهارشنبهی آخر ماه (اربعاء لاتدور) چیست؟
در روایتی که در تفسیر نور الثقلین آمده، چهارشنبهی آخر ماه که در محاق بیفتد نحس شمرده شده است. این صفحه چهارشنبههایی را که با بازهی تحتالشعاع ماه همزماناند نشان میدهد. پژوهشگران حدیث سند بیشتر روایات سعد و نحس ایام را ضعیف دانستهاند.