صدرالدین محمد شیرازی، معروف به ملاصدرا، فلسفه‌ی مشاء، حکمت اشراق، عرفان و کلام را در نظامی یگانه به نام «حکمت متعالیه» گرد آورد. نظریه‌های «اصالت وجود» و «حرکت جوهری» او تا امروز پایه‌ی فلسفه‌ی اسلامی در ایران است.
شجره‌نامه
زندگی
ملاصدرا تنها فرزند خانواده‌ای ثروتمند در شیراز بود. در اصفهان نزد میرداماد و شیخ بهایی آموخت. سپس سال‌ها در کهک، روستایی نزدیک قم، به گوشه‌نشینی و ریاضت پرداخت. پس از آن در مدرسه‌ی خان شیراز درس داد. او هفت بار پیاده به حج رفت و در بازگشت از سفر هفتم در بصره درگذشت.
حکمت متعالیه
به باور ملاصدرا، آنچه حقیقت دارد «وجود» است و ماهیتها حدود آن‌اند (اصالت وجود). وجود حقیقتی یگانه با درجه‌های گوناگون است (تشکیک وجود). و جهان مادی در ذات خود پیوسته در حرکت و دگرگونی است (حرکت جوهری).
کتاب بزرگ او «الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة»، معروف به «اسفار»، سفر عقلی انسان از خلق به حق و بازگشت را در چهار بخش شرح می‌دهد.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۱۵۷۲ مزادن در شیراز
- سال‌های جوانیآموختن نزد میرداماد و شیخ بهایی در اصفهان
- سال‌های میانیگوشه‌نشینی در کهک قم
- حدود ۱۶۱۲ م به بعدتدریس در مدرسه‌ی خان شیراز
- ۱۶۴۰ مدرگذشت در بصره
آثار
پرسش‌های رایج
اصالت وجود یعنی چه؟
یعنی آنچه در جهان واقعیت دارد وجود است و ماهیتها مفهومهاییاند که ذهن از حدود وجود برمیگیرد.
روز ملاصدرا چه روزی است؟
اول خرداد در تقویم رسمی ایران روز بزرگداشت ملاصدراست.
منابع
- سید جلال‌الدین آشتیانی، شرح حال و آرای فلسفی ملاصدرا
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «صدرالدین شیرازی»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Mollā Ṣadrā Širāzi»