ابونصر محمد فارابی، فیلسوف بزرگ جهان اسلام، پس از ارسطو «معلم ثانی» خوانده شد. او فلسفه‌ی یونانی را با اندیشه‌ی اسلامی پیوند داد، درباره‌ی شهر آرمانی نوشت و «کتاب الموسیقی الکبیر» او از مهم‌ترین نوشته‌های نظری موسیقی است.
شجره‌نامه
زندگی
فارابی در فاراب در ماوراءالنهر زاده شد. تبار او را برخی منابع ایرانی و برخی ترک دانسته‌اند و این موضوع هنوز محل بحث است. او در بغداد منطق آموخت و سال‌های پایانی را در دربار سیف‌الدوله‌ی حمدانی در حلب و دمشق گذراند و در دمشق درگذشت.
معلم ثانی
فارابی شرح‌هایی بر منطق ارسطو نوشت و به سبب آن «معلم ثانی» لقب گرفت. ابن‌سینا می‌گوید «مابعدالطبیعه»ی ارسطو را چهل بار خواند و نفهمید تا شرح فارابی را یافت.
در «آراء اهل المدینة الفاضلة» شهر آرمانی را تصویر کرد که فرمانروایش فیلسوفی پیامبرگونه است؛ اندیشه‌ای که از «جمهور» افلاطون الهام گرفته است.
موسیقی
«کتاب الموسیقی الکبیر» فارابی از کامل‌ترین متن‌های نظری موسیقی در سده‌های میانه است و درباره‌ی فاصله‌ها، مقام‌ها و سازها، از جمله عود و طنبور خراسانی، سخن می‌گوید.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۸۷۲ مزادن در فاراب
- سال‌های میانیآموختن و آموزش در بغداد
- حدود ۹۴۲ مرفتن به حلب، دربار سیف‌الدوله
- ۹۵۰ مدرگذشت در دمشق
آثار
پرسش‌های رایج
چرا فارابی را معلم ثانی مینامند؟
زیرا پس از ارسطو، که «معلم اول» خوانده میشد، بزرگترین شارح و آموزگار منطق و فلسفه شمرده میشد.
مدینه‌ی فاضله‌ی فارابی چیست؟
شهر آرمانی که در کتاب «آراء اهل المدینة الفاضلة» تصویر کرده؛ جامعه‌ای که هدفش رسیدن مردم به سعادت است.
منابع
- ابن خلکان، وفیات الاعیان
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «فارابی»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Fārābī»