مزدک پسر بامداد، موبدی بود که در زمان قباد یکم ساسانی آموزه‌ای اجتماعی را رواج داد که بر برابری و تقسیم دارایی تکیه داشت. جنبش او پشتیبانی گسترده‌ای یافت، اما با مخالفت بزرگان و موبدان، به دست خسرو انوشیروان سرکوب شد.
شجره‌نامه
آموزهی مزدک
آنچه از آموزهی مزدک میدانیم بیشتر از نوشته‌های دشمنانش است. بر پایه‌ی آن‌ها، او ریشه‌ی بدی‌ها را رشک و آز و ستیزه می‌دانست که از نابرابری در دارایی برمی‌خیزد، و برابری را راه درمان می‌شمرد. ایده‌های دینی او ریشه در آموزه‌ای کهن‌تر داشت که به «زردشت خورگان» نسبت داده می‌شود.
قباد و مزدک
در سال‌های قحطی، قباد یکم به مزدک گرایید؛ شاید برای کاستن از قدرت بزرگان و موبدان. همین، به برکناری کوتاه‌مدت قباد انجامید. سرانجام در پایان پادشاهی قباد، خسرو، پسر او، مزدک و یارانش را در کشتاری بزرگ از میان برد. شاهنامه داستان این کشتار را آورده است.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۴۹۰ مگسترش جنبش در زمان قباد یکم
- ۴۹۶ مبرکناری قباد به دست بزرگان
- حدود ۵۲۸ مسرکوب مزدکیان و کشته شدن مزدک
آثار
پرسش‌های رایج
چرا آموزهی مزدک کمشناخته است؟
زیرا نوشتهای از خود او نمانده و آنچه میدانیم از تاریخنگاران و موبدانی است که با او دشمن بودند.
مزدک به دست چه کسی کشته شد؟
به فرمان خسرو انوشیروان، در پایان پادشاهی پدرش قباد یکم.
منابع
- طبری، تاریخ الرسل و الملوک
- فردوسی، شاهنامه (پادشاهی قباد)
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Mazdak»