ابوعلی سینا، پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی، با «قانون» در پزشکی و «شفا» در فلسفه سده‌ها مرجع دانشمندان شرق و غرب بود؛ در اروپا با نام «اویسنا» شناخته می‌شود.
شجره‌نامه
نبوغ زودرس
ابنسینا در افشنه نزدیک بخارا به دنیا آمد. به گفته‌ی خودش در زندگی‌نامه‌ای که به شاگردش جوزجانی املا کرد، در ده سالگی قرآن و ادب را آموخته بود و در حدود هجده سالگی در دانش‌های زمانش چیره شد. درمان نوح بن منصور سامانی راه کتابخانه‌ی سلطنتی بخارا را به رویش گشود.
آثار
«القانون فی الطب» دانشنامه‌ی پزشکی اوست که تا سده‌ی هفدهم میلادی در دانشگاه‌های اروپا درس داده می‌شد. «الشفاء» دانشنامه‌ای بزرگ در فلسفه و دانش‌های طبیعی است و «دانشنامه‌ی علائی» را به فارسی نوشت؛ از نخستین کتاب‌های فلسفی به زبان فارسی. «الاشارات و التنبیهات» واپسین اثر فلسفی مهم اوست.
زندگی پرفراز و نشیب
ابنسینا در دربارهای گوناگون، از خوارزم تا ری و همدان و اصفهان، زیست. در همدان وزیر شمس‌الدوله‌ی دیلمی شد و مدتی زندانی بود. سرانجام در سال ۴۲۸ هجری در همدان درگذشت و آرامگاهش در همین شهر است. زادروز او، یکم شهریور، در ایران روز پزشک نام گرفته است.
گاه‌شمار زندگی
- ۳۷۰ قتولد در افشنه
- حدود ۳۸۷ قدرمان امیر سامانی و راه یافتن به کتابخانه‌ی بخارا
- سال‌های پایانی سده‌ی چهارمسفر به خوارزم و گرگان
- حدود ۴۰۵ قوزارت شمس‌الدوله در همدان
- ۴۲۸ قدرگذشت در همدان
آثار
پرسش‌های رایج
روز پزشک چه روزی است؟
یکم شهریور، سالروز تولد ابنسینا، در تقویم ایران روز پزشک است.
آرامگاه ابنسینا کجاست؟
در شهر همدان، در میدانی به نام بوعلی.
منابع
- زندگی‌نامه‌ی ابنسینا به روایت جوزجانی
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Avicenna»
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «ابنسینا»