عمرو بن عثمان، معروف به سیبویه، دانشمند ایرانی زاده‌ی فارس، نخستین دستور جامع زبان عربی را نوشت. کتاب او، که تنها «الکتاب» نامیده می‌شود، هنوز پایه‌ی دستور زبان عربی است.
شجره‌نامه
زندگی
سیبویه در بیضای فارس زاده شد و نامش در فارسی به معنای «بوی سیب» تفسیر شده است. در بصره نزد خلیل بن احمد، بنیان‌گذار علم عروض، آموخت. به روایت مشهور، در مناظره‌ای در بغداد با کسائی، دستوردان کوفی، به ناحق شکست داده شد و دل‌شکسته به ایران بازگشت و جوان درگذشت.
الکتاب
«الکتاب» سیبویه نخستین دستور کامل زبان عربی است و آواشناسی، صرف و نحو را در بر می‌گیرد. چنان جایگاهی دارد که دستوردانان پس از او آن را «قرآن نحو» می‌خواندند. این که بزرگ‌ترین دستور زبان عربی را یک ایرانی نوشت، از نشانه‌های سهم ایرانیان در فرهنگ اسلامی است.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۷۶۰ مزادن در بیضا
- سال‌های جوانیآموختن نزد خلیل بن احمد در بصره
- حدود ۷۹۶ مدرگذشت
آثار
پرسش‌های رایج
نام سیبویه یعنی چه؟
این نام فارسی است و بیشتر به «بوی سیب» تفسیر شده است.
آرامگاه سیبویه کجاست؟
به روایت مشهور در شیراز؛ بنای یادبودی به نام او در شیراز هست.
منابع
- ابن ندیم، الفهرست
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «سیبویه»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Sibawayh»