ابوالحسین عبدالرحمن صوفی رازی، ستاره‌شناس دربار عضدالدوله، در «صور الکواکب الثابتة» ستارگان را با نگاره‌های صورت‌های فلکی و اندازه‌ی روشنایی‌شان شرح داد. او نخستین گزارش نوشتاری شناخته‌شده از کهکشان آندرومدا را آورده است.
شجره‌نامه
صور الکواکب
صوفی فهرست ستارگان بطلمیوس را با رصدهای خود بازبینی کرد و برای هر ۴۸ صورت فلکی دو نگاره کشید: یکی چنانکه در آسمان دیده میشود و دیگری چنانکه بر کرهی سماوی نقش میشود. این کتاب در سده‌های بعد بارها نسخه‌برداری و نگاره‌آرایی شد و نسخه‌های آن از گنجینه‌های هنر کتاب‌آرایی است.
آندرومدا
صوفی از «لطخه‌ی سحابی» (ابرک کوچک) در صورت فلکی امرأة المسلسله (آندرومدا) یاد کرده است؛ این نخستین گزارش شناخته‌شده از کهکشانی بیرون از کهکشان راه شیری است. سیارک ۱۲۶۲۱ و دهانه‌ای بر ماه به نام او (Azophi) نامگذاری شده است.
گاه‌شمار زندگی
- ۹۰۳ مزادن در ری
- حدود ۹۶۴ منوشتن صور الکواکب برای عضدالدوله
- ۹۸۶ مدرگذشت
آثار
پرسش‌های رایج
نخستین گزارش آندرومدا از کیست؟
از عبدالرحمن صوفی در کتاب صور الکواکب، در سدهی چهارم قمری.
صور الکواکب صوفی چه ویژگیای دارد؟
برای هر صورت فلکی دو نگاره دارد، یکی چنانکه در آسمان دیده میشود و دیگری وارونه چنانکه بر کرهی سماوی نقش میشود، و روشنایی ستارگان را با رصد خود بازبینی کرده است.
منابع
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «عبدالرحمن صوفی»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «ʿAbd-al-Raḥmān Ṣūfī»