فناخسرو، معروف به عضدالدوله، نیرومندترین امیر خاندان دیلمی آل بویه بود. او از فارس تا عراق را یکپارچه کرد، لقب «شاهنشاه» را زنده ساخت و با ساختن بند امیر، بیمارستان عضدی بغداد و کتابخانه‌ی بزرگ شیراز، نامش را ماندگار کرد.
شجره‌نامه
خاندان: آل بویه
فرمانروایی
عضدالدوله از جوانی بر فارس فرمان راند و پس از درگیری با پسرعمویش در عراق، در ۳۶۷ قمری به بغداد رفت و فرمانروای یگانه‌ی سرزمین‌های آل بویه شد. خلیفه‌ی عباسی تنها نامی از قدرت داشت.
آبادانی و دانش
بند امیر بر رود کر، که هنوز برپاست، از ساخته‌های اوست. در بغداد بیمارستان عضدی را ساخت که از بزرگ‌ترین بیمارستان‌های روزگار بود. در شیراز کتابخانه‌ای بزرگ برپا کرد که مقدسی جغرافی‌دان از شکوهش سخن گفته است. ابواسحاق صابی و ابوعلی فارسی از دانشمندان دربار او بودند.
گاه‌شمار زندگی
- ۹۴۹ مفرمانروایی فارس
- ۹۷۸ میکپارچه کردن عراق و فارس
- ۹۸۲ مگشایش بیمارستان عضدی بغداد
- ۹۸۳ مدرگذشت در بغداد
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
بند امیر کجاست؟
بر رود کر، در شمال شیراز و نزدیک مرودشت؛ ساختهی عضدالدوله در سدهی چهارم قمری.
آل بویه که بودند؟
خاندانی دیلمی از گیلان که در سدههای چهارم و پنجم قمری بر بخش بزرگی از ایران و عراق فرمان راندند.
منابع
- مسکویه، تجارب الامم
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «ʿAżod-al-Dawla»
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «آل بویه»