سلطان محمود غزنوی

سلطان محمود، پسر سبکتکین، از غزنه تا ری و از خوارزم تا پنجاب را گرفت و هفده بار به هند لشکر کشید. دربار او از شاعران پر بود و فردوسی شاهنامه را به نام او کرد؛ اما داستان ناسپاسی او با فردوسی از مشهورترین حکایت‌های ادب فارسی است.

شجره‌نامه

نخستین سلطان

محمود پس از کنار زدن برادرش اسماعیل، در ۳۸۹ قمری خراسان را از سامانیان گرفت. او را نخستین فرمانروایی می‌دانند که لقب «سلطان» یافت. لشکرکشی‌هایش به هند، از جمله یورش به سومنات در ۴۱۶ قمری، غنیمت‌های بی‌شمار به غزنه آورد و راه گسترش اسلام در شمال هند را گشود.

دربار شاعران

عنصری، فرخی، منوچهری و عسجدی در دربار او بودند و بیرونی همراه سپاهش به هند رفت و «تحقیق ما للهند» را نوشت. به روایت چهار مقاله‌ی نظامی عروضی، محمود پاداشی ناچیز برای شاهنامه به فردوسی داد و فردوسی رنجید؛ هنگامی که محمود پشیمان شد و پاداش را فرستاد، جنازه‌ی فردوسی را از دروازه‌ی دیگر طوس بیرون می‌بردند. این داستان را پژوهشگران بیشتر افسانه می‌دانند.

گاه‌شمار زندگی

1. ۳۶۰ ق / ۹۷۱ مزادن در غزنه
2. ۳۸۸ ق / ۹۹۸ مرسیدن به فرمانروایی
3. ۴۰۸ قگرفتن خوارزم
4. ۴۱۶ ق / ۱۰۲۶ میورش به سومنات
5. ۴۲۰ قگرفتن ری
6. ۴۲۱ ق / ۱۰۳۰ مدرگذشت

کارنامه و یادگارها