کوروش دوم، معروف به کوروش بزرگ، شاهنشاهی هخامنشی را بنیان گذاشت؛ نخستین دولتی که از دره‌ی سند تا دریای مدیترانه را زیر یک فرمان آورد و با مدارا با مردمان سرزمین‌های گشوده نامش در تاریخ ماندگار شد.
شجره‌نامه
خاندان: هخامنشی
از انشان تا شاهنشاهی
کوروش در خاندان شاهان انشان، در سرزمین پارس، به دنیا آمد. به روایت هرودوت پدرش کمبوجیه‌ی یکم و مادرش ماندانا، دختر آستیاگ پادشاه ماد، بود. او حدود سال ۵۵۰ پیش از میلاد بر آستیاگ پیروز شد و ماد و پارس را یکی کرد.
سپس لیدیه، پادشاهی ثروتمند کرزوس در آسیای کوچک، و شهرهای یونانی کرانه‌ی آن را گرفت و در سال ۵۳۹ پیش از میلاد بابل، بزرگ‌ترین شهر جهان آن روز، را تقریباً بی‌جنگ گشود.
مدارا با مردمان
آنچه کوروش را از بسیاری از جهان‌گشایان جدا می‌کند، رفتار او با مردمان شکست‌خورده است. او آیین‌ها و خدایان بابل را محترم شمرد و در کتاب عزرا آمده که به یهودیان تبعیدی اجازه داد به اورشلیم بازگردند و پرستشگاهشان را از نو بسازند.
استوانهی کوروش، که در سال ۱۸۷۹ میلادی در بابل پیدا شد و امروز در موزهی بریتانیا نگهداری میشود، از همین سیاست سخن می‌گوید. این استوانه را گاه «نخستین منشور حقوق بشر» می‌خوانند؛ پژوهشگران آن را بیانیه‌ای شاهانه به سنت بین‌النهرینی می‌دانند که با این همه از مدارای کم‌مانند فرمانروایش خبر می‌دهد.
مرگ و آرامگاه
به روایت هرودوت، کوروش در سال ۵۳۰ پیش از میلاد در نبرد با ماساگت‌ها در شمال شرق شاهنشاهی کشته شد. آرامگاه سنگی ساده‌ی او در پاسارگاد، پایتختی که خود ساخته بود، برپاست و پاسارگاد از سال ۲۰۰۴ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۵۵۹ پ.مشاه انشان میشود
- حدود ۵۵۰ پ.مپیروزی بر آستیاگ و یکی شدن ماد و پارس
- حدود ۵۴۷ پ.مگشودن لیدیه
- ۵۳۹ پ.مورود به بابل
- ۵۳۰ پ.ممرگ در نبرد با ماساگت‌ها
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
استوانهی کوروش کجاست؟
استوانهی کوروش در موزهی بریتانیا در لندن نگهداری میشود. این استوانهی گلی در سال ۱۸۷۹ در کاوشهای بابل پیدا شد.
آرامگاه کوروش کجاست؟
در دشت پاسارگاد، در استان فارس و نزدیک شهر سعادتشهر؛ پاسارگاد در فهرست میراث جهانی یونسکو است.
منابع
- هرودوت، تاریخ (کتاب یکم)
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Cyrus II the Great»
- پیر بریان، امپراتوری هخامنشی