عمرو لیث، برادر یعقوب، پس از او فرمانروای صفاریان شد و قلمرو را از سیستان تا خراسان و فارس نگه داشت. او سپاهی سامان‌مند و دیوانی کارآمد داشت، اما در ۲۸۷ قمری در بلخ از اسماعیل سامانی شکست خورد و اسیر شد و در زندان بغداد درگذشت.
شجره‌نامه
از مکاری تا امیری
به روایت منابع، عمرو در جوانی خربنده و مکاری بود و در کنار برادرانش به عیاران سیستان پیوست. پس از مرگ یعقوب در ۲۶۵ قمری، سپاه او را به امیری برگزید. او با خلیفه گاه آشتی و گاه جنگ داشت و سرانجام فرمان خراسان را از خلیفه گرفت.
سامان دیوان و شکست
نوشته‌اند عمرو سپاهیانش را هر سه ماه یک بار، خود در دیوان عرض، سان می‌دید و مواجب می‌داد و نخست خود مواجبش را مانند یک سپاهی می‌گرفت. اما آز گرفتن ماوراءالنهر او را به جنگ با اسماعیل سامانی کشاند. در بلخ شکست خورد و اسیر شد و اسماعیل او را به بغداد فرستاد که در زندان درگذشت. داستان «مطبخ عمرو لیث» که سگی دیگ غذایش را برد، از حکایت‌های مشهور است.
گاه‌شمار زندگی
- ۲۶۵ ق / ۸۷۹ مجانشینی یعقوب
- ۲۷۹ قگرفتن فرمان خراسان از خلیفه
- ۲۸۷ ق / ۹۰۰ مشکست بلخ و اسارت
- ۲۸۹ ق / ۹۰۲ مدرگذشت در زندان بغداد
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
عمرو لیث به دست چه کسی شکست خورد؟
به دست اسماعیل سامانی در بلخ، در ۲۸۷ قمری.
حکایت مطبخ عمرو لیث چیست؟
حکایتی که میگوید پس از اسارت، سگی دیگ غذای او را برد و عمرو گفت: بامداد مطبخم را سیصد شتر میکشید و شامگاه یک سگ میبرد.
منابع
- تاریخ سیستان
- گردیزی، زین الاخبار
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «ʿAmr b. Layṯ»