اسماعیل بن احمد سامانی فرمانروایی سامانیان را بر خراسان و ماوراءالنهر گسترد. دولت سامانی که او استوار کرد، پرورشگاه شعر و نثر فارسی شد و رودکی و نخستین شاهنامه‌ها در سایه‌ی آن پدید آمدند. آرامگاه زیبای او در بخارا از شاهکارهای معماری ایرانی است.
شجره‌نامه
خاندان: سامانی
از بخارا تا خراسان
اسماعیل از سوی برادرش نصر بر بخارا فرمان می‌راند و پس از جنگ با او، فرمانروای همه‌ی ماوراءالنهر شد. در ۲۸۷ قمری، عمرو لیث صفاری را نزدیک بلخ شکست داد و اسیر کرد و خراسان را نیز به دست آورد.
زبان فارسی
سامانیان خود را از نژاد بهرام چوبین می‌دانستند و فرهنگ ایرانی را پاس داشتند. در روزگار جانشینان اسماعیل، رودکی شعر فارسی را به اوج رساند و ترجمه‌ی فارسی تاریخ طبری و تفسیر طبری فراهم شد.
آرامگاه سامانیان
آرامگاه او در بخارا، بنایی آجری با گنبد و نقش‌های آجرچینی شگفت، از کهن‌ترین بناهای اسلامی آسیای میانه است و به نام «آرامگاه اسماعیل سامانی» شناخته می‌شود. او در تاجیکستان امروز نماد ملی است.
گاه‌شمار زندگی
- ۸۴۹ مزادن در فرغانه
- ۸۷۴ مفرمانروایی بخارا
- ۹۰۰ مپیروزی بر عمرو لیث صفاری
- ۹۰۷ مدرگذشت در بخارا
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
سامانیان چه نقشی در زبان فارسی داشتند؟
دربار سامانی پشتیبان شاعران و نویسندگان فارسی بود؛ رودکی و نخستین نثرهای فارسی در این دوره پدید آمدند.
آرامگاه اسماعیل سامانی کجاست؟
در بخارا، در ازبکستان امروز.
منابع
- نرشخی، تاریخ بخارا
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Esmāʿil b. Aḥmad»
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «سامانیان»