محمد بن موسی خوارزمی، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی در بیت‌الحکمه‌ی بغداد، با کتاب «الجبر و المقابله» دانش جبر را بنیان گذاشت. واژهی «الگوریتم» از نام او و «جبر» (Algebra) از نام کتابش گرفته شده است.
در بیت‌الحکمه
خوارزمی از خوارزم برخاست و در روزگار مأمون، خلیفه‌ی عباسی، در بیت‌الحکمه‌ی بغداد به پژوهش پرداخت؛ نهادی که دانش یونانی، هندی و ایرانی را گرد می‌آورد و ترجمه می‌کرد.
جبر و الگوریتم
کتاب «المختصر فی حساب الجبر و المقابلة» او روش‌های منظم حل معادله‌های درجه‌ی یک و دو را آموزش داد و جبر را به دانشی مستقل بدل کرد. کتاب دیگرش در حساب با ارقام هندی، که به لاتین ترجمه شد، اروپا را با دستگاه شمار دهدهی آشنا کرد؛ نام لاتینی او، Algoritmi، سرچشمه‌ی واژهی الگوریتم است.
ستاره‌شناسی و جغرافیا
زیج خوارزمی از نخستین جدول‌های نجومی دوره‌ی اسلامی است و «صورة الارض» او بازنویسی و تکمیل جغرافیای بطلمیوس با فهرست مختصات شهرهاست.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۷۸۰ متولد
- دهه‌ی ۸۲۰ منگارش الجبر و المقابله در بغداد
- حدود ۸۵۰ مدرگذشت
آثار
پرسش‌های رایج
واژهی الگوریتم از کجا آمده؟
از برگردان لاتینی نام خوارزمی (Algoritmi) در ترجمهی کتاب حساب او.
منابع
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Ḵᵛārazmi»
- رشدی راشد، تاریخ ریاضیات در تمدن اسلامی