قطبالدین محمود شیرازی، شاگرد خواجه نصیر و همکار رصدخانه‌ی مراغه، در ستاره‌شناسی، پزشکی، فلسفه و نورشناسی کار کرد. او از نخستین کسانی بود که پدیده‌ی رنگینکمان را با بازتاب و شکست نور در قطره‌های آب درست توضیح داد.
شجره‌نامه
زندگی
قطبالدین در کازرون، در خانواده‌ای از پزشکان، زاده شد و پزشکی آموخت. سپس به مراغه رفت و نزد خواجه نصیرالدین طوسی ستاره‌شناسی و فلسفه خواند. بعدها سفیر ایلخان نزد مملوکان مصر شد و سال‌های پایانی را در تبریز گذراند.
دانش‌ها
در ستاره‌شناسی، در «نهایة الادراک» و «التحفة الشاهیة» مدل‌های تازه‌ای برای حرکت سیارات پیشنهاد کرد. «درة التاج» او دانشنامهای بزرگ به فارسی در فلسفه و دانش‌هاست و شرح او بر «حکمة الاشراق» سهروردی از مهم‌ترین شرح‌های این کتاب است. شاگردش کمالالدین فارسی توضیح رنگینکمان را پی گرفت.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۳۶ مزادن در کازرون
- حدود ۱۲۶۰ مپیوستن به رصدخانه‌ی مراغه
- ۱۲۸۲ مسفارت در مصر
- ۱۳۱۱ مدرگذشت در تبریز
آثار
پرسش‌های رایج
درة التاج چیست؟
دانشنامهای فارسی از قطبالدین شیرازی دربارهی فلسفه، منطق، ریاضی و دانشهای طبیعی.
رنگینکمان را چه کسی توضیح داد؟
قطبالدین شیرازی و شاگردش کمالالدین فارسی، با بازتاب و شکست نور در قطرهی آب.
منابع
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «قطبالدین شیرازی»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Qoṭb-al-Din Širāzi»