شهاب‌الدین یحیی سهروردی، فیلسوف جوان زنجانی، حکمت اشراق را بنیان نهاد؛ فلسفه‌ای که هستی را نور و مراتب نور میداند و حکمت ایران باستان را با فلسفه‌ی یونانی و عرفان اسلامی پیوند می‌دهد. او در ۳۸ سالگی در حلب کشته شد و «شیخ مقتول» نام گرفت.
شجره‌نامه
زندگی کوتاه
سهروردی در سهرورد، نزدیک زنجان، زاده شد و در مراغه و اصفهان فلسفه آموخت. سپس سفر کرد و به حلب رفت و نزد ملک ظاهر، پسر صلاحالدین ایوبی، جایگاه یافت. فقیهان او را به کفر متهم کردند و به فرمان صلاحالدین، در ۵۸۷ قمری کشته شد.
حکمت اشراق
در «حکمة الاشراق»، هستی را نور میداند: نورالانوار در اوج، و جهان مراتبی از نور و تاریکی. او شناخت را دیدن و «اشراق» می‌دانست، نه تنها استدلال، و خود را وارث «حکیمان خسروانی» ایران باستان و افلاطون و هرمس می‌شمرد. فرشته‌شناسی او از امشاسپندان زرتشتی بهره می‌گیرد.
رساله‌های فارسی
سهروردی رساله‌های رمزی زیبایی به فارسی نوشت: «عقل سرخ»، «آواز پر جبرئیل»، «روزی با جماعت صوفیان» و «صفیر سیمرغ». در «عقل سرخ» داستان سیمرغ و زال را نیز به زبان رمز بازگفته است.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۱۵۴ مزادن در سهرورد
- حدود ۱۱۸۳ مرفتن به حلب
- ۱۱۸۶ مپایان نوشتن حکمة الاشراق
- ۱۱۹۱ مکشته شدن در حلب
آثار
پرسش‌های رایج
حکمت اشراق چیست؟
مکتبی فلسفی که هستی را نور و مراتب نور میداند و شناخت حقیقی را از راه اشراق و شهود ممکن میشمارد.
چرا سهروردی را شیخ مقتول مینامند؟
زیرا در ۵۸۷ قمری به فرمان صلاحالدین ایوبی در حلب کشته شد.
منابع
- شهرزوری، نزهة الارواح
- هانری کربن، مجموعه‌ی مصنفات شیخ اشراق
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «سهروردی»