ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی، دبیر دیوان رسالت غزنویان، تاریخی نوشت که از شاهکارهای نثر فارسی است. «تاریخ بیهقی» با راستگویی، دقت و داستان‌گویی زنده، از جمله داستان بر دار کردن حسنک وزیر، الگوی نثر تاریخی فارسی شد.
شجره‌نامه
دبیر دیوان
بیهقی نوزده سال در دیوان رسالت غزنوی زیر دست ابونصر مشکان، دبیر نامدار، کار کرد و نامه‌ها و رویدادها را از نزدیک دید. پس از مرگ استادش، خود سرپرست دیوان شد، اما در کشمکش‌های درباری به زندان افتاد.
تاریخ بیهقی
بیهقی تاریخ غزنویان را در سی جلد نوشت که تنها بخشی از آن، بیشتر دربارهی پادشاهی سلطان مسعود، بر جای مانده است. او بارها می‌گوید که جز آنچه دیده یا از راستگویان شنیده، نمی‌نویسد. داستان بر دار کردن حسنک وزیر و آزمون‌های درباری از زنده‌ترین صحنه‌های نثر فارسی است.
گاه‌شمار زندگی
- ۹۹۵ مزادن در حارث‌آباد بیهق
- حدود ۱۰۲۰ مآغاز کار در دیوان رسالت
- ۱۰۵۸ مآغاز نوشتن تاریخ
- ۱۰۷۷ مدرگذشت
آثار
پرسش‌های رایج
داستان حسنک وزیر در کدام کتاب است؟
در تاریخ بیهقی؛ از نامدارترین بخشهای نثر فارسی.
چه بخشی از تاریخ بیهقی مانده است؟
از سی جلد، تنها بخشی از جلد پنجم تا دهم، بیشتر دربارهی سلطان مسعود غزنوی.
منابع
- تاریخ بیهقی (تصحیح علی‌اکبر فیاض)
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Bayhaqi, Abu'l-Fażl»