مصلح‌الدین سعدی شیرازی، استاد نثر و نظم فارسی، با «گلستان» و «بوستان» و غزل‌هایش سده‌هاست که آموزگار اخلاق و زیبایی سخن برای فارسی‌زبانان است.
سفرها
سعدی در شیراز به دنیا آمد و در جوانی برای دانش‌آموزی به نظامیه‌ی بغداد رفت. سال‌ها در سرزمین‌های اسلامی، از شام تا حجاز، سفر کرد و دیده‌ها و شنیده‌هایش را در حکایت‌هایش آورد. در میانسالی به شیراز بازگشت، در روزگاری که اتابکان سلغری فارس را از آسیب مغول دور نگه داشته بودند.
گلستان و بوستان
بوستان را در سال ۶۵۵ هجری به نظم سرود و یک سال بعد گلستان را به نثر آمیخته با شعر نوشت. گلستان با حکایت‌های کوتاه، طنز ظریف و نثر آهنگین، الگوی نثر فارسی شد. بیت‌های «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» از گلستان، در جهان شناخته شده است.
غزل و یاد
سعدی در غزل عاشقانه نیز سرآمد است و پیش از حافظ، غزل فارسی را به اوج رساند. آرامگاه او، سعدیه، در شیراز است و یکم اردیبهشت روز بزرگداشت اوست.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۶۰۶ قتولد در شیراز
- دهه‌های ۶۲۰ تا ۶۵۰ قدانش‌آموزی در بغداد و سفرها
- ۶۵۵ قسرودن بوستان
- ۶۵۶ قنگارش گلستان
- حدود ۶۹۰ قدرگذشت در شیراز
آثار
پرسش‌های رایج
شعر «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند» از کجاست؟
از باب یکم گلستان سعدی.
روز سعدی کی است؟
یکم اردیبهشت.
منابع
- کلیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Saʿdi»