پرش به محتوای اصلی
جامی جامی

دفتر اول

بخش ۱۶۰ - در تفسیر قوله تعالی: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا

معنی انما یرید الله

آن بود پیش عارف آگاه

که خدا را ز لوث رجس و فساد

هست تطهیر اهل بیت مراد

نیست پوشیده بر اولوالأفهام

که بود رجس بدترین آثام

چون بود رجس زلت و عصیان

نیست تطهیر آن بجز غفران

پس همه اهل بیت مغفورند

وز عقوبات آخرت دورند

از گنه چون بریست ذمتشان

نتوان بهر آن مذمتشان

از معاصی مدارشان معصوم

وز ذمایم مسازشان مذموم

از یکی گر جریمه ای دانی

کش نهفتن به شرع نتوانی

بر وی احکام شرع اجرا کن

زانچه مشروع نی تبرا کن

به طبیعت مکن در آن مدخل

دین خود را بدان مکن مختل

ور شود با یکی ز صحبت نبی

در مقام جفا و بی ادبی

زان حکایت به لطف منعش کن

با وی از حکم شرع گوی سخن

لب به گفتار ناسزا مگشای

ناسزا را به ناسزا مزدای

به تعصب مگوی دشنامش

جز به حسن ادب مبر نامش

چه عجب کز وی آن کلام فضول

در گذارند بهر روح رسول

تو مؤاخذ شوی به آن هذیان

که تو را یافت بر زبان جریان

اهل بیت طهارتند اینها

نور چشم بصارتند اینها

اختر برج شرع و ایمانند

گوهر درج صدق و احسانند

بهره مندند از نبی و نبیه

کالولد گفته اند سر ابیه

همه جزوند زان چراغ سبل

هست در جزو شمه ای از کل

آید آن شمه مایه تأثیر

جزو همچون مس است و آن اکسیر

چون ز اکسیر رو نماید اثر

مس اگر کوهاست گردد زر

گشته ز اکسیر زر ناب این مس

گ چه مس می‌نماید اندر حس

پیش حس مس و پیش عقل زر است

پیش آن سنگ و پیش این گهر است

مکن از حس زر و گهر را رد

که اغالیط حس ندارد حد

گر زر ناب از مس آلاید

قیمت زر ازان نفرساید

رنگ مس نیست بر رخ زر غش

بهر بیگانگان بود روکش

آن بود غش که زرگر قلاب

مس نماید به صورت زر ناب

تا بدان ابلهی فریب خورد

گیرد آن مس قلب و زر شمرد

ادامه‌ی دفتر اول

  1. بخش ۱۶۲ - در بیان آنکه چون کسی را با حضرت رسالت صلی الله علیه و سلم نسبت دینی درست نباشد دعوی نسبت طینی سودی نداردپادشاهانه مجلسی می ساخت
  2. بخش ۱۶۳ - تفسیر قوله تعالی: قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم اللهبا نبی گفت ایزد متعال
  3. بخش ۱۶۴ - در بیان آنکه هر چیزی را که با معشوق در اموری مشابهت باشد به قدر مشابهت عاشق را به او میل افتدهر که در راه عاشقی روزی
  4. بخش ۱۶۵ - قصه خلاص کردن مجنون آهو را از دست صیاد به سبب مشابه بودن وی لیلی راصید جویی به دشت دام نهاد
  5. بخش ۱۶۶ - اشارت به آنکه چون تقریب سخن به عشق و محبت رسیده بود در خاطر چنان بود که به قدر وسع شرح و بسط اصل و فرع آن کرده شود اما به موجب امر بعضی عزیزان که به حکم عشق و محبت امتثال امر او واجب ست اشتغال به امری دیگر که بعد از این معلوم شود واقع شدقصه عاشقان خوش است بسی
  6. بخش ۱۶۷ - در بیان آنکه حضرت شیخ ابوسعید ابوالخیر قدس الله تعالی سره همیشه از خود به ایشان تعبیر کردی و کلمه ما و من را هرگز بر زبان نیاوردیشیخ مهنه که بود پیوسته
  7. بخش ۱۶۸ - اشارت به آنکه نکته در آن چه بوده باشد که حضرت شیخ قدس سره از خود به کلمه ایشان تعبیر کرده نه به او که غایب واحد راستگر تو گویی که شیخ دین ز چه رو
  8. بخش ۱۶۹ - سؤال و جوابور تو گویی که کاملان بسیار
همه‌ی دفتر اول ←

جامی درباره‌ی جامی

نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خا...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.