میرزا محمد تراغای، معروف به الغبیگ، نوه‌ی تیمور، چهل سال فرمانروای سمرقند و خود ستارهشناسی بزرگ بود. رصدخانه‌ای که ساخت و «زیج سلطانی» که در آن فراهم شد، از دقیق‌ترین کارهای ستارهشناسی پیش از تلسکوپ است. او به دست پسرش کشته شد.
شجره‌نامه
رصدخانهی سمرقند
الغبیگ در ۸۲۳ قمری مدرسه‌ای در میدان ریگستان سمرقند ساخت و سپس رصدخانه‌ای بزرگ با سدس فخری عظیم، که بخشی از آن هنوز برجاست. غیاث‌الدین جمشید کاشانی و قاضی‌زاده‌ی رومی و سپس علی قوشچی در آنجا کار کردند. «زیج سلطانی» فهرست بیش از هزار ستاره را با دقتی کم‌مانند داد و طول سال را بسیار دقیق اندازه گرفت.
فرجام
پس از مرگ پدرش شاهرخ، الغبیگ پادشاه شد، اما پسرش عبداللطیف بر او شورید. الغبیگ شکست خورد و در ۸۵۳ قمری به فرمان پسرش کشته شد. پیکرش در گور امیر کنار تیمور است.
گاه‌شمار زندگی
- ۸۱۱ ق / ۱۴۰۹ مفرمانروایی سمرقند
- ۸۲۳ ق / ۱۴۲۰ ممدرسه‌ی الغبیگ در ریگستان
- حدود ۸۲۸ قساخت رصدخانه
- ۸۵۰ قپادشاهی پس از شاهرخ
- ۸۵۳ ق / ۱۴۴۹ مکشته شدن به فرمان پسرش
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
زیج الغبیگ چیست؟
جدولهای ستارهشناسی رصدخانهی سمرقند با فهرست بیش از هزار ستاره.
الغبیگ چگونه کشته شد؟
به فرمان پسرش عبداللطیف، در ۸۵۳ قمری.
منابع
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Uloḡ Beg»
- ابوالقاسم قربانی، زندگی‌نامه‌ی ریاضی‌دانان دوره‌ی اسلامی