حکیم ابوالمجد مجدود سنایی، شاعر غزنوی، نخستین شاعری است که عرفان را به شکلی گسترده در شعر فارسی آورد. منظومه‌ی «حدیقة الحقیقه»ی او الگوی مثنوی‌های عرفانی عطار و مولوی شد.
شجره‌نامه
از ستایشگری تا عرفان
سنایی در جوانی شاعر ستایشگر دربار غزنوی بود. سپس دگرگونی‌ای در او رخ داد و به زهد و عرفان روی آورد. داستانی مشهور، که جامی آورده، می‌گوید سخن دیوانه‌ای به نام «لای‌خوار» او را بیدار کرد؛ پژوهشگران این داستان را افسانه می‌دانند.
حدیقة الحقیقه
حدیقه، که آن را «الهی‌نامه» نیز نامیده‌اند، منظومهای در توحید، اخلاق، حکمت و عرفان است. مولوی خود را پیرو سنایی و عطار می‌دانست و گفته است: «عطار روح بود و سنایی دو چشم او / ما از پی سنایی و عطار آمدیم». غزل‌های عارفانه‌ی سنایی نیز راه را برای غزل عرفانی هموار کرد.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۱۰۸۰ مزادن در غزنه
- سال‌های میانیسفر به خراسان و دگرگونی
- حدود ۱۱۳۱ مپایان حدیقه و درگذشت در غزنه
آثار
پرسش‌های رایج
حدیقهی سنایی چیست؟
منظومهای عرفانی و اخلاقی که نخستین مثنوی بزرگ عرفانی فارسی است.
آرامگاه سنایی کجاست؟
در غزنی، در افغانستان امروز.
منابع
- محمدرضا شفیعی کدکنی، تازیانه‌های سلوک
- دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «سنایی»
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Sanāʾi»