ایرج میرزا، شاهزاده‌ی قاجار و از نوادگان فتحعلی‌شاه، زبان گفت‌وگوی روزمره را به شعر کلاسیک فارسی آورد. شعرهای او برای کودکان و درباره‌ی مادر، مانند «گویند مرا چو زاد مادر»، در کتاب‌های درسی ماندگار شد.
شجره‌نامه
خاندان: قاجار
زندگی
ایرج در تبریز زاده شد. پدرش غلامحسین میرزا شاعر دربار ولیعهد، مظفرالدین میرزا، بود و ایرج پس از او لقب «صدرالشعرا» گرفت؛ اما شاعری درباری را رها کرد و در اداره‌های دولتی کار کرد. فرانسه و روسی و عربی می‌دانست.
شعر
هنر ایرج سادگی و روانی است؛ زبانی چنان نزدیک به گفتار که بیت‌هایش زبانزد شده‌اند. شعرهای «قلب مادر» و «گویند مرا چو زاد مادر / پستان به دهن گرفتن آموخت» مشهورترین‌هاست. او در طنز اجتماعی نیز چیره بود و در «عارف‌نامه» و شعرهای دیگرش، از جمله درباره‌ی حجاب و ریاکاری، زبانی بی‌پروا داشت.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۵۲ خزادن در تبریز
- حدود ۱۲۷۰ خصدرالشعرایی دربار ولیعهد
- ۱۳۰۰ خعارف‌نامه
- ۱۳۰۴ خدرگذشت در تهران
آثار
پرسش‌های رایج
شعر «گویند مرا چو زاد مادر» از کیست؟
از ایرج میرزا.
آرامگاه ایرج میرزا کجاست؟
در گورستان ظهیرالدولهی تهران، در دربند.
منابع
- دیوان ایرج میرزا (به کوشش محمدجعفر محجوب)
- یحیی آرین‌پور، از صبا تا نیما
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Īraj Mīrzā»