شاه تهماسب، پسر شاه اسماعیل، در ده‌سالگی به تخت نشست و ۵۲ سال پادشاهی کرد؛ طولانی‌ترین پادشاهی صفوی. او در برابر یورشهای عثمانی و ازبک دولت صفوی را نگه داشت، پایتخت را به قزوین برد و شاهنامهی شاه تهماسبی در کارگاه او فراهم شد.
شجره‌نامه
خاندان: صفوی
نگه داشتن کشور
در سال‌های کودکی او، سران قزلباش با هم جنگیدند. تهماسب سپس قدرت را به دست گرفت و در برابر چند یورش سلطان سلیمان قانونی ایستاد. در ۹۶۲ قمری پیمان آماسیه را با عثمانی بست که سال‌ها مرز دو کشور را آرام کرد. پایتخت را از تبریز به قزوین برد که از دسترس عثمانی دورتر بود.
هنر و پناهندگان
در جوانی هنرپرور بود و «شاهنامهی شاه تهماسبی»، با ۲۵۸ نگاره از استادانی چون سلطان محمد و میرسید علی، در کارگاه او فراهم شد. همایون، پادشاه گورکانی هند، به دربار او پناه آورد و با یاری او تاج را پس گرفت. تهماسب در سال‌های پایانی سخت‌گیر و زاهد شد. «تذکره»ی خودنوشت او بر جای مانده است.
گاه‌شمار زندگی
- ۹۳۰ ق / ۱۵۲۴ مرسیدن به پادشاهی در ده‌سالگی
- حدود ۹۵۵ قانتقال پایتخت به قزوین
- ۹۶۲ ق / ۱۵۵۵ مپیمان آماسیه
- ۹۸۴ ق / ۱۵۷۶ مدرگذشت در قزوین
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
شاهنامهی شاه تهماسبی چیست؟
نسخهای بسیار نفیس از شاهنامه با ۲۵۸ نگاره که در کارگاه شاه تهماسب فراهم شد.
چرا پایتخت به قزوین رفت؟
زیرا تبریز در برابر یورشهای عثمانی آسیبپذیر بود.
منابع
- حسن روملو، احسن التواریخ
- تذکره‌ی شاه تهماسب
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Ṭahmāsb I»