شاه عباس یکم ایران آشفته را دوباره یکپارچه کرد، سرزمین‌های ازدست‌رفته را از عثمانی و ازبکان بازپس گرفت و پرتغالی‌ها را از هرمز بیرون راند. اصفهان، پایتخت او، با میدان نقش جهان و مسجد شیخ لطف‌الله، از زیباترین شهرهای جهان شد.
شجره‌نامه
خاندان: صفوی
بازسازی کشور
عباس در ۹۹۶ قمری، در هفده‌سالگی، به پادشاهی رسید. نخست با عثمانی صلحی سنگین بست تا با ازبکان در شرق بجنگد و خراسان را بازپس گیرد. سپاهی تازه از غلامان قفقازی و تفنگچیان ساخت تا از وابستگی به سران قزلباش رها شود.
پیروزی‌ها
با سپاه تازه، تبریز و قفقاز را از عثمانی پس گرفت و در ۱۰۳۱ قمری با یاری کشتی‌های انگلیسی، پرتغالی‌ها را از جزیره‌ی هرمز بیرون راند. بندر عباس به نام او نامیده شد.
نصف جهان
در ۱۰۰۶ قمری پایتخت را به اصفهان برد. میدان نقش جهان، مسجد شاه (امام)، مسجد شیخ لطف‌الله، کاخ عالی‌قاپو، خیابان چهارباغ و پل الله‌وردی‌خان (سی‌وسه‌پل) در زمان او ساخته شد و اصفهان را «نصف جهان» خواندند. او بازرگانی ابریشم را رونق داد و ارامنه‌ی جلفا را در اصفهان جای داد.
اما در خانواده سخت‌گیر و بدگمان بود: پسرش صفی‌میرزا را کشت و پسران دیگرش را کور کرد؛ از این رو جانشینش نوه‌اش شاه صفی شد.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۵۷۱ مزادن در هرات
- ۱۵۸۸ مرسیدن به پادشاهی
- ۱۵۹۸ مبازپس گرفتن خراسان و انتقال پایتخت به اصفهان
- ۱۶۰۳ مبازپس گرفتن تبریز
- ۱۶۲۲ مآزادی هرمز از پرتغالی‌ها
- ۱۶۲۹ مدرگذشت
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
چرا اصفهان را نصف جهان مینامند؟
این لقب در دورهی شاه عباس و جانشینانش، هنگامی که اصفهان پایتخت بود، به سبب شکوه بناها و بازارهایش رواج یافت.
آرامگاه شاه عباس کجاست؟
در کاشان، در کنار آرامگاه حبیب بن موسی.
منابع
- اسکندربیگ منشی، عالم‌آرای عباسی
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «ʿAbbās I»
- راجر سیوری، ایران عصر صفوی