پرش به محتوای اصلی
شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵
← درخت مشاهیر ایران · اسطوره‌ها و افسانه‌ها

سمک عیار

قهرمان جوانمرد کهن‌ترین داستان بلند فارسی

اسطوره و افسانه‌ی ایرانی افسانه‌ها و قصه‌های مردمی

سمک عیار، قهرمان داستانی به همین نام، عیاری جوانمرد و زیرک است که در خدمت خورشیدشاه، شاهزاده‌ی حلب، با نیرنگ و دلاوری کارهای ناشدنی می‌کند. «سمک عیار» از کهن‌ترین داستان‌های بلند نثر فارسی است.

داستان

خورشیدشاه، پسر مرزبان‌شاه حلب، دلباخته‌ی مه‌پری، دختر فغفور چین، می‌شود و برای رسیدن به او سفر می‌کند. سمک عیار، که با سوگند جوانمردی به خورشیدشاه پیوسته، با پنهان‌کاری، جامه‌ی دیگرگون، نیرنگ‌های عیارانه و دلیری، او را از بندها و جنگ‌ها می‌رهاند.

کتاب و عیاران

این داستان را فرامرز بن خداداد ارجانی در سده‌ی ششم قمری از زبان راوی‌ای به نام صدقه بن ابی‌القاسم شیرازی نوشت. پرویز ناتل خانلری آن را تصحیح و منتشر کرد. داستان، تصویری زنده از آیین عیاری و جوانمردی ایرانیان، با پیمان‌ها و سوگندها و مهمان‌نوازی‌اش، به دست می‌دهد.

پرسش‌های رایج

نویسنده‌ی سمک عیار کیست؟

فرامرز بن خداداد ارجانی، در سده‌ی ششم قمری.

عیار کیست؟

جوانمردی چابک و زیرک که با سوگند پایبند به یاری ستمدیدگان و وفاداری است.

منابع

  • فرامرز ارجانی، سمک عیار (تصحیح پرویز ناتل خانلری)
  • دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Samak-e ʿAyyār»