ویس و رامین

ویس و رامین داستان عشق ویس، دختر شهربانوی ماه‌آباد، و رامین، برادر موبد منیکان شاه مرو، است. فخرالدین اسعد گرگانی این داستان کهن را، که ریشه در روزگار اشکانیان دارد، در سده‌ی پنجم قمری از پهلوی به نظم فارسی درآورد.

داستان

شهربانو پیش از زادن ویس، او را به موبد منیکان، شاه مرو، وعده داد. ویس بزرگ شد و با برادرش ویرو پیمان بست، اما موبد او را به زور به مرو برد. رامین، برادر جوان موبد، دلباخته‌ی ویس شد و دایه‌ی ویس با جادو و زیرکی پیوند آن دو را ممکن کرد. پس از ماجراهای بسیار، موبد در شکار کشته شد و رامین شاه شد و با ویس سال‌ها زیست.

ریشه‌ی پارتی

پژوهشگرانی چون ولادیمیر مینورسکی نشان داده‌اند که نام‌ها و آیین‌های این داستان، مانند ازدواج با برادر و جایگاه شاهزادگان، با روزگار اشکانیان همخوانی دارد. برخی پژوهشگران همانندی‌هایی میان آن و داستان اروپایی «تریستان و ایزوت» یافته‌اند.