آل در باورهای مردمی ایران، موجودی زن‌مانند با بینی گلین و پاهای وارونه است که به زائو و نوزاد آسیب می‌رساند. برای دور کردن او، پیرامون زائو سنجاق و پیاز و آهن می‌نهادند. این باور یکی از نمونه‌های ترس کهن از تب و بیماریهای پس از زایمان است.
باور مردم
در باور مردم، آل در روزهای نخست پس از زایمان می‌آید و جگر زائو را می‌دزدد و به آب می‌برد. اگر جگر را بشوید، زائو می‌میرد. از این رو زائو را تنها نمی‌گذاشتند و آهن، سنجاق، پیاز و قرآن کنار بسترش می‌نهادند، زیرا گمان می‌رفت آل از آهن می‌ترسد.
ریشه و پژوهش
این باور در میان ایرانیان، ارمنیان، کردان و ترکان آسیای میانه دیده می‌شود. پژوهشگران فرهنگ عامه، از جمله صادق هدایت در «نیرنگستان»، آن را گردآوری کرده‌اند. بیشتر پژوهشگران آل را صورتی افسانهای از «تب زایمان» و مرگ‌ومیر مادران در روزگار پیش از پزشکی نوین میدانند.
پرسش‌های رایج
چرا برای دور کردن آل آهن میگذاشتند؟
در باور مردم، آل از آهن و سنجاق میترسید.
آل نماد چیست؟
پژوهشگران آن را صورتی افسانهای از تب و بیماریهای پس از زایمان میدانند.
منابع
- صادق هدایت، نیرنگستان
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Āl»