هما

هما، مرغ افسانه‌ای سعادت، در باور ایرانیان پرنده‌ای است که سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد، به پادشاهی یا بخت بلند می‌رسد. هما استخوان می‌خورد و جانداری را نمی‌آزارد و از این رو نماد فرخندگی و بی‌آزاری است.

سایه‌ی هما

در ادبیات فارسی، «سایه‌ی هما» نماد بخت و دولت است. حافظ می‌گوید: «همای اوج سعادت به دام ما افتد / اگر تو را گذری بر مقام ما افتد». داستان‌های عامیانه از شهرهایی می‌گویند که هما را پرواز می‌دادند و بر سر هر کس می‌نشست، او را شاه می‌کردند.

پرنده‌ی بی‌آزار

سعدی در گلستان می‌گوید: «همای بر همه مرغان از آن شرف دارد / که استخوان خورد و جانور نیازارد». بسیاری از پژوهشگران هما را با کرکس ریش‌دار پیوند می‌دهند که به راستی استخوان می‌خورد. نشان «همای» با دو سر بر ستون‌های تخت جمشید (نگاره‌ی شیردال) و هواپیمایی ملی ایران از همین نماد بهره گرفته‌اند.