میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی، وزیر عباس‌میرزا و صدراعظم محمدشاه، هم دولتمردی اصلاح‌گر بود و هم نویسنده‌ای که نثر فارسی را از تکلف رهاند و ساده‌نویسی را پایه گذاشت.
شجره‌نامه
در کنار عباس‌میرزا
قائممقام در تبریز پیشکار عباس‌میرزا، ولیعهد اصلاح‌طلب فتحعلی‌شاه، بود و در سال‌های جنگ‌های ایران و روس و کوشش برای نوسازی ارتش در کنار او کار کرد.
صدارت و مرگ
پس از مرگ عباس‌میرزا و فتحعلی‌شاه، قائممقام محمدشاه را به تخت رساند و صدراعظم شد. اما سخت‌گیری‌اش در برابر درباریان دشمنی برانگیخت و در سال ۱۲۱۴ خورشیدی (۱۸۳۵ م) به فرمان محمدشاه در باغ نگارستان تهران خفه شد.
پدر نثر نوین
«منشآت» قائممقام، مجموعه‌ی نامه‌ها و نوشته‌های او، با نثری روان، کوتاه و به‌دور از عبارت‌پردازی‌های رایج آن روز، آغازگر ساده‌نویسی در نثر فارسی دانسته می‌شود.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۱۵۸ شتولد
- دهه‌های ۱۱۹۰ تا ۱۲۱۰ شپیشکاری عباس‌میرزا در تبریز
- ۱۲۱۳ شصدارت محمدشاه
- ۱۲۱۴ شکشته شدن در باغ نگارستان
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
قائممقام چه نسبتی با امیرکبیر داشت؟
پدر امیرکبیر آشپز خانهی قائممقام بود و امیرکبیر در خانهی او پرورش یافت و نخستین آموزشهایش را از او گرفت.
منابع
- منشآت قائممقام
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Qāʾem-maqām Farāhānī»