دکتر محمد مصدق، حقوق‌دان و سیاستمدار، رهبر جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران بود. او در ۱۳۳۰ خورشیدی نخست‌وزیر شد و قانون ملی شدن نفت را اجرا کرد و در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با کودتایی که با پشتیبانی آمریکا و بریتانیا انجام شد، برکنار شد.
شجره‌نامه
زندگی و آموختن
مصدق از خاندانی دیوانی و درباری بود؛ مادرش نجم‌السلطنه از شاهزادگان قاجار بود. در فرانسه و سوئیس حقوق خواند و از دانشگاه نوشاتل دکترا گرفت. پس از بازگشت، والی فارس و آذربایجان، وزیر مالیه و امور خارجه و چند دوره نماینده‌ی مجلس بود.
ملی شدن نفت
در اسفند ۱۳۲۹ مجلس قانون ملی شدن صنعت نفت را تصویب کرد و در اردیبهشت ۱۳۳۰ مصدق نخست‌وزیر شد. شرکت نفت ایران و انگلیس خلع ید شد و مصدق در شورای امنیت سازمان ملل و دیوان لاهه از حق ایران دفاع کرد. در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دولت او با کودتا برکنار شد؛ دولت آمریکا در ۲۰۱۳ میلادی با انتشار اسنادی نقش سیا را رسماً پذیرفت.
پس از کودتا، سه سال زندانی شد و تا پایان عمر در تبعید خانگی در احمدآباد ماند و همان‌جا به خاک سپرده شد.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۶۱ خزادن در تهران
- ۱۲۹۳ خدکترای حقوق از نوشاتل
- ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ ختصویب ملی شدن صنعت نفت
- اردیبهشت ۱۳۳۰ خنخست‌وزیری
- ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خکودتا و برکناری
- ۱۴ اسفند ۱۳۴۵ خدرگذشت
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
ملی شدن صنعت نفت کی تصویب شد؟
۲۹ اسفند ۱۳۲۹ خورشیدی.
آرامگاه مصدق کجاست؟
در خانهاش در احمدآباد، نزدیک شهر هشتگرد استان البرز.
منابع
- محمدعلی همایون کاتوزیان، مصدق و نبرد قدرت
- یرواند آبراهامیان، کودتا
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Mosaddeq, Moḥammad»