علیاکبر دهخدا، طنزنویس آزادیخواه روزگار مشروطه و ادیب و پژوهشگر بزرگ، بزرگترین فرهنگ زبان فارسی، «لغتنامهی دهخدا»، را بنیان گذاشت.
شجرهنامه
قلم آزادیخواه
دهخدا در تهران به دنیا آمد و در مدرسهی علوم سیاسی درس خواند. در روزگار مشروطه، ستون طنز «چرند و پرند» را با امضای «دخو» در روزنامهی «صور اسرافیل» مینوشت؛ نوشتههایی که با زبان مردم کوچه و بازار، ستم و خرافه را نقد میکرد و نثر فارسی را تازه کرد. پس از به توپ بستن مجلس، مدتی در تبعید زیست.
لغتنامه
دهخدا بیش از چهل سال از عمرش را صرف گردآوری واژهها و شاهدهای فارسی کرد. لغتنامهی دهخدا، که پس از او به کوشش همکارانش در «سازمان لغتنامه» و سپس مؤسسهی لغتنامهی دهخدا در دانشگاه تهران کامل و منتشر شد، بزرگترین فرهنگ زبان فارسی است. «امثال و حکم» او نیز گنجینهای از مثلهای فارسی است.
پایان عمر
دهخدا ریاست دانشکدهی حقوق را هم بر عهده داشت. او در ۷ اسفند ۱۳۳۴ در تهران درگذشت.
گاهشمار زندگی
- ۱۲۵۸ شتولد در تهران
- ۱۲۸۶ شنوشتن «چرند و پرند» در صور اسرافیل
- دههی ۱۳۰۰ شآغاز کار گسترده بر لغتنامه
- ۱۳۳۴ شدرگذشت در تهران
کارنامه و یادگارها
پرسشهای رایج
«دخو» کیست؟
امضای طنز علیاکبر دهخدا در ستون «چرند و پرند» روزنامهی صور اسرافیل.
منابع
- مؤسسهی لغتنامهی دهخدا، دانشگاه تهران
- دانشنامهی ایرانیکا، مدخل «Dehkodā, ʿAli-Akbar»