میرزا یونس، معروف به میرزا کوچکخان جنگلی، در سال‌های اشغال ایران در جنگ جهانی یکم، در جنگل‌های گیلان نهضتی را رهبری کرد که هدفش بیرون راندن بیگانگان و برپایی دولتی دادگر بود. او در برف‌های کوه‌های گیلان جان باخت و نمادی از پایداری شد.
شجره‌نامه
نهضت جنگل
میرزا در رشت طلبگی کرد و در جنبش مشروطه به مجاهدان پیوست. در ۱۲۹۴ خورشیدی، هنگامی که نیروهای روس و انگلیس شمال و جنوب ایران را گرفته بودند، با یارانش به جنگل‌های فومن رفت و «هیئت اتحاد اسلام» را بنیاد گذاشت. نهضت روزنامه‌ی «جنگل» را منتشر می‌کرد و بر بخش بزرگی از گیلان فرمان راند.
جمهوری و پایان
در ۱۲۹۹ خورشیدی، با آمدن بلشویک‌ها به انزلی، «جمهوری شوروی گیلان» اعلام شد، اما میان میرزا و کمونیست‌ها اختلاف افتاد. پس از توافق روسیه با دولت ایران و حمله‌ی نیروهای دولتی، نهضت از هم پاشید. میرزا با یار آلمانی‌اش گائوک به کوه‌های خلخال گریخت و در آذر ۱۳۰۰ در برف و سرما جان باخت. سرش را بریدند و به تهران بردند؛ بعدها یارانش آن را بازگرداندند و در رشت به خاک سپردند.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۵۹ خزادن در رشت
- ۱۲۹۴ خآغاز نهضت جنگل
- ۱۲۹۹ خاعلام جمهوری گیلان
- آذر ۱۳۰۰ خجان باختن در کوه‌های گیلان
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
نهضت جنگل چه بود؟
جنبشی در گیلان (۱۲۹۴ تا ۱۳۰۰ خورشیدی) به رهبری میرزا کوچکخان برای بیرون راندن نیروهای بیگانه و اصلاح کشور.
آرامگاه میرزا کوچکخان کجاست؟
در گورستان سلیمانداراب رشت.
منابع
- ابراهیم فخرایی، سردار جنگل
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Jangalī Movement»