محمدرضا شاه پس از کناره‌گیری پدرش در ۱۳۲۰ پادشاه شد و ۳۷ سال سلطنت کرد. کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ که دولت مصدق را برانداخت، انقلاب سفید و درآمد سرشار نفت در دوره‌ی اوست. حکومتش با رشد اقتصادی و نوسازی، و در کنار آن با استبداد، ساواک و نابرابری همراه بود و با انقلاب ۱۳۵۷ پایان یافت.
شجره‌نامه
خاندان: پهلوی
از اشغال تا ۲۸ مرداد
محمدرضا در سوئیس درس خواند و در ۲۲ سالگی، در روزگار اشغال، پادشاه شد. در سال‌های نهضت ملی شدن نفت با مصدق کشمکش داشت و در مرداد ۱۳۳۲ از کشور رفت. با کودتای ۲۸ مرداد، که با پشتیبانی آمریکا و بریتانیا انجام شد، بازگشت و قدرتش را استوار کرد.
انقلاب سفید و نفت
در ۱۳۴۱ «انقلاب سفید» را اعلام کرد که اصلاحات ارضی، حق رأی زنان و سپاه دانش از بخش‌های آن بود. با افزایش بهای نفت در دهه‌ی ۱۳۵۰ درآمد کشور چند برابر شد. جشن‌های ۲۵۰۰ ساله در ۱۳۵۰ برگزار شد. هم‌زمان، احزاب مستقل سرکوب شدند، ساواک گسترش یافت و حزب رستاخیز در ۱۳۵۳ تنها حزب کشور شد.
انقلاب و تبعید
اعتراض‌ها از ۱۳۵۶ گسترش یافت و به انقلاب ۱۳۵۷ انجامید. شاه در ۲۶ دی ۱۳۵۷ ایران را ترک کرد. او که بیماری سرطان را پنهان کرده بود، پس از سفر به چند کشور، در ۵ مرداد ۱۳۵۹ در قاهره درگذشت.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۹۸ خزادن در تهران
- شهریور ۱۳۲۰ خپادشاهی
- ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خکودتا و بازگشت
- ۱۳۴۱ خانقلاب سفید
- ۱۳۴۶ ختاج‌گذاری
- ۲۶ دی ۱۳۵۷ خترک ایران
- ۵ مرداد ۱۳۵۹ خدرگذشت در قاهره
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
محمدرضا شاه کی ایران را ترک کرد؟
۲۶ دی ۱۳۵۷ خورشیدی.
آرامگاه محمدرضا شاه کجاست؟
در مسجد رفاعی قاهره.
منابع
- یرواند آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب
- عباس میلانی، نگاهی به شاه
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Moḥammad Reżā Shah Pahlavi»