ملکشاه، پسر آلپ ارسلان، در اوج قدرت سلجوقیان از کاشغر تا مدیترانه فرمان راند. با وزارت خواجه نظام‌الملک، نظامیه‌ها ساخته شد و با همکاری خیام و ستاره‌شناسان، تقویم جلالی پدید آمد که پایه‌ی گاه‌شماری خورشیدی ایران است.
شجره‌نامه
خاندان: سلجوقی
سی سال نظام‌الملک
ملکشاه در هجده‌سالگی سلطان شد و کار کشور را به نظام‌الملک، که او را «پدر» می‌خواند، سپرد. نظام‌الملک مدرسه‌های نظامیه را در بغداد، نیشابور و دیگر شهرها ساخت و «سیاست‌نامه» را نوشت. پایتخت به اصفهان آمد و مسجد جامع اصفهان گنبدهای خود را در این دوره یافت.
تقویم جلالی
در ۴۶۷ قمری، به فرمان ملکشاه گروهی از ستاره‌شناسان، از جمله عمر خیام، رصدخانه‌ای در اصفهان برپا کردند و تقویمی بسیار دقیق ساختند که آغاز سال را نوروز (اعتدال بهاری) نهاد و «جلالی» نام گرفت.
پایان
در ۴۸۵ قمری نظام‌الملک به دست یکی از فداییان اسماعیلی کشته شد و ملکشاه نیز چند هفته بعد در بغداد ناگهان درگذشت. پس از او میان پسرانش جنگ درگرفت.
گاه‌شمار زندگی
- ۴۶۵ ق / ۱۰۷۲ مرسیدن به سلطنت
- ۴۶۷ ق / ۱۰۷۵ مآغاز کار تقویم جلالی
- ۴۸۵ ق / ۱۰۹۲ مکشته شدن نظام‌الملک و درگذشت ملکشاه
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
تقویم جلالی چیست؟
تقویمی خورشیدی که به فرمان ملکشاه و با همکاری خیام ساخته شد و نوروز را آغاز سال کرد.
نظام‌الملک چگونه کشته شد؟
در ۴۸۵ قمری به دست یکی از فداییان اسماعیلی، نزدیک نهاوند.
منابع
- راوندی، راحة الصدور
- ابن اثیر، الکامل
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Malekšāh»