قباد یکم، پسر پیروز، در دوره‌ای پرآشوب پادشاه شد. پشتیبانی‌اش از جنبش مزدک به برکناری‌اش انجامید، اما با یاری هپتالیان بازگشت و چهل سال فرمان راند. اصلاحاتی که آغاز کرد، به دست پسرش خسرو انوشیروان به انجام رسید.
شجره‌نامه
مزدک و برکناری
قباد پس از عمویش بلاش به تخت نشست. در سال‌های قحطی به آموزه‌های مزدک گرایید؛ شاید برای کاستن از نیروی بزرگان و موبدان. بزرگان در ۴۹۶ میلادی او را برکنار و در «دژ فراموشی» زندانی کردند و برادرش جاماسپ را بر تخت نشاندند.
بازگشت
قباد با یاری همسرش (به روایت منابع) یا یکی از یارانش از زندان گریخت و به هپتالیان پناه برد که در جوانی گروگانشان بود. با سپاه آنان در ۴۹۸ میلادی بازگشت و تاج را پس گرفت. پس از آن با روم جنگید و آمیدا را گرفت. در پایان پادشاهی، خسرو، پسرش، مزدکیان را سرکوب کرد و قباد او را جانشین ساخت.
گاه‌شمار زندگی
- ۴۸۸ مرسیدن به پادشاهی
- ۴۹۶ مبرکناری و زندان
- ۴۹۸ مبازگشت با یاری هپتالیان
- ۵۰۲ مگشودن آمیدا
- ۵۳۱ مدرگذشت
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
چرا قباد برکنار شد؟
به سبب پشتیبانی از جنبش مزدک که بزرگان و موبدان را برآشفت.
قباد با یاری چه کسانی بازگشت؟
با سپاه هپتالیان.
منابع
- طبری، تاریخ الرسل و الملوک
- پروکوپیوس، جنگ‌های ایران
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Kawād I»