بهرام پنجم ساسانی، که به سبب دلبستگیاش به شکار گورخر «بهرام گور» نام گرفت، از محبوب‌ترین شاهان ایران در ادبیات است. او هپتالیان را در شرق شکست داد و داستان‌های شکار و عشق‌هایش در شاهنامه و «هفتپیکر» نظامی آمده است.
شجره‌نامه
پرورش در حیره
یزدگرد یکم پسرش بهرام را برای پرورش به دربار منذر، فرمانروای عرب حیره، فرستاد. بهرام در آنجا سوارکاری و تیراندازی آموخت. پس از مرگ پدر، بزرگان ایران کس دیگری را بر تخت نشاندند، اما بهرام با پشتیبانی منذر به ایران آمد و پادشاهی را به دست گرفت. شاهنامه می‌گوید او تاج را از میان دو شیر برداشت.
پیروزی بر هپتالیان
در زمان او هپتالیان (هیاطله) به خراسان تاختند. بهرام با سپاهی کوچک ناگهان بر آنان زد و شکستشان داد. نام او در داستان‌ها با شکار، موسیقی، شادی و دادگری همراه است؛ می‌گویند لولیان (کولیان) را از هند به ایران آورد تا مردم را شاد کنند.
بهرام در ادبیات
نظامی گنجوی در «هفتپیکر» داستان بهرام و هفت شاهزاده‌بانوی هفت اقلیم را سروده است. مرگ او نیز افسانه شده است: می‌گویند در شکار، در پی گوری به باتلاقی رفت و دیگر بازنگشت. در رباعی‌ای منسوب به خیام آمده است: «بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر / دیدی که چگونه گور بهرام گرفت».
گاه‌شمار زندگی
- ۴۲۰ مرسیدن به پادشاهی
- ۴۲۱ مجنگ کوتاه با روم
- حدود ۴۲۷ مپیروزی بر هپتالیان
- ۴۳۸ مدرگذشت
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
چرا او را بهرام گور مینامند؟
به سبب دلبستگیاش به شکار گورخر؛ «گور» در فارسی نام گورخر است.
هفتپیکر چیست؟
منظومهی نظامی گنجوی دربارهی بهرام گور و هفت همسرش از هفت اقلیم.
منابع
- فردوسی، شاهنامه (پادشاهی بهرام گور)
- طبری، تاریخ الرسل و الملوک
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Bahrām V Gōr»