کریمخان زند، از ایل زند در پری ملایر، پس از آشوب‌های پس از نادر، بیشتر ایران را آرام کرد. او هرگز خود را شاه نخواند و لقب «وکیلالرعایا» برگزید. شیراز، پایتخت او، با ارگ کریم‌خانی، بازار وکیل و مسجد وکیل آباد شد.
شجره‌نامه
خاندان: زند
از ملایر تا شیراز
کریم از سران ایل زند بود که در سپاه نادر خدمت کردند. پس از کشته شدن نادر، در کشمکش میان مدعیان قدرت، بر رقیبان چون آزادخان افغان و محمدحسن‌خان قاجار پیروز شد و از ۱۱۷۹ قمری شیراز را پایتخت کرد.
وکیل مردم
او به جای لقب شاه، خود را «وکیلالرعایا» نامید. دوره‌ی او پس از دهه‌ها جنگ، روزگار آرامش و آبادانی نسبی بود. داستان‌های سادگی و مهربانی‌اش با مردم در یادها مانده است.
شیراز زندیه
ارگ کریم‌خانی، بازار وکیل، مسجد وکیل و حمام وکیل از ساخته‌های اوست. او آرامگاه حافظ و سعدی را نیز بازسازی کرد. آقامحمدخان قاجار، که در جوانی گروگان او در شیراز بود، پس از رسیدن به قدرت استخوان‌های او را به تهران برد.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۱۷۰۵ مزادن در پری ملایر
- ۱۷۵۰ مآغاز قدرت پس از آشوب‌های پس از نادر
- ۱۷۶۵ مانتقال پایتخت به شیراز
- ۱۷۷۹ مدرگذشت در شیراز
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
چرا کریمخان خود را شاه نخواند؟
او لقب «وکیلالرعایا» (نمایندهی مردم) را برگزید؛ در آغاز به نام شاه اسماعیل سوم صفوی، که کودکی بیقدرت بود، فرمان میراند.
کریمخان زند اهل کجا بود؟
از ایل زند و از روستای پری در شهرستان ملایر استان همدان.
منابع
- ابوالحسن غفاری کاشانی، گلشن مراد
- جان پری، کریمخان زند
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Karim Khan Zand»