آقامحمدخان، پسر محمدحسن‌خان قاجار، که در کودکی به دست عادل‌شاه افشار اخته شد و سال‌ها گروگان کریم‌خان در شیراز بود، پس از کریم‌خان ایران را دوباره یکپارچه کرد، تهران را پایتخت ساخت و دودمان قاجار را بنیان گذاشت. او به سنگدلی نامدار است.
شجره‌نامه
خاندان: قاجار
از گروگانی تا پادشاهی
آقامحمد در شش‌سالگی به فرمان عادل‌شاه اخته شد. پس از کشته شدن پدرش، شانزده سال در شیراز گروگان کریم‌خان بود و با او به احترام رفتار می‌شد. هنگام مرگ کریم‌خان گریخت و به مازندران رفت و سال‌ها با برادرانش و زندیان جنگید.
یکپارچگی و سنگدلی
او در ۱۱۶۵ خورشیدی تهران را پایتخت کرد، زندیان را برانداخت و کرمان را به سختی کیفر داد. در ۱۱۷۴ به گرجستان لشکر کشید و تفلیس را گرفت و ویران کرد. در ۱۱۷۵ در دشت مغان تاج‌گذاری کرد و شاهرخ افشار را برای گرفتن جواهرات نادری شکنجه داد. در ۱۱۷۶، در شوشی قرهباغ، به دست دو تن از خدمتکارانش کشته شد.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۷۴۲ مزادن در استرآباد
- ۱۷۶۲–۱۷۷۹ مگروگانی در شیراز
- ۱۷۸۶ مپایتخت شدن تهران
- ۱۷۹۴ مبرانداختن زندیان
- ۱۷۹۵ مگرفتن تفلیس
- ۱۷۹۶ متاج‌گذاری
- ۱۷۹۷ مکشته شدن در شوشی
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
تهران کی پایتخت شد؟
در ۱۱۶۵ خورشیدی (۱۷۸۶ میلادی)، به دست آقامحمدخان.
آقامحمدخان چگونه کشته شد؟
در شوشی قرهباغ، به دست دو خدمتکار که به مرگ محکومشان کرده بود.
منابع
- رضاقلی‌خان هدایت، روضة الصفای ناصری
- گاوین همبلی، آقامحمدخان (تاریخ ایران کمبریج، جلد هفتم)
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Āqā Moḥammad Khan Qājār»