پرش به محتوای اصلی
ایرج میرزا ایرج میرزا

مثنوی‌ها

شمارهٔ ۲۵ - خر و عَزب

شد گذار عزبی از در باغ

دید در باغ یکی ماده الاغ

باغبان غایب و شهوت غالب

ماده خر بسته به میل طالب

سر درون کرد و به هرسو نگریست

تا بداند به یقین خر خر کیست

اندکی از چپ و از راست دوید

باغ را از سر خر خالی دید

ور کسی نیز به باغ اندر بود

هوش خر بنده به پیش خر بود

آری آن گمشده را سمع و بصر

بود اندر گرو گادن خر

آدمی پیش هوس کور و کر است

هرکه دنبال هوس رفت خر است !

او چه داند که چه بد یا خوب است

بیند آنرا که بر او مطلوب است

الغرض بند ز شلوار گرفت

ماده خر را به دم کار گرفت

بود غافل که فلک پرد ه در است

پرده ها در پس این پرده در است

ندهد شربت شیرین به کسی

که در آن یافت نگردد مگسی

نوش بی نیش میسر نشود

نیست صافی که مکدر نشود

ناگهان صاحب خر پیدا شد

مشت بیچاره خرگا وا شد

بانگ برداشت بر او کای جا پیچ

چه کنی با خر م ن؟ گفتا هیچ!

گفت المنة لله! دیدم

معنی هیچ کنون فهمیدم

نگذارد فلک مینایی

که خری هم به فراغت گایی

ادامه‌ی مثنوی‌ها

  1. شمارهٔ ۲۷ - قبلۀ آمالحاجیان رَخت چو از مکه برند
  2. شمارهٔ ۲۸ - طوطیمرا هست یک طوطی اندر قفس
  3. شمارهٔ ۲۹ - آرزویِ خرِّ دُم بریدهبوده است خری که دُم نبودَش
  4. شمارهٔ ۳۰ - دو قوچِ جنگیچه خواهند از جان هم این دو قوچ
  5. شمارهٔ ۳۱ - گفتگو با جوانِ فرنگی مَآبگفتم به جوانکی مُفَرَّنگ
  6. شمارهٔ ۳۲ - سوءِ ظَنّنمی‌دانم چرا حَتم است و واجب
  7. شمارهٔ ۳۳ - غَلَبه بر خَشمپیش تر زان کِت غَضَب گردد عیان
  8. شمارهٔ ۳۴ - دزدانِ ناداندو نفر دزد خری دزدیدند
همه‌ی مثنوی‌ها ←

ایرج میرزا درباره‌ی ایرج میرزا

ایرج میرزا (زاده شده در پاییز سال ۱۲۵۲ یا ۱۲۵۳ شمسی در تبریز، درگذشته در ۲۲ اسفند ۱۳۰۴ شمسی در تهران) ملقب به «جلال‌الممالک» و «فخرالشعرا»، از جمله شاعران برجستهٔ ایرانی در عصر مشروطیت (اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی) و از پیشگامان تجدد در ادبیات فارسی بود. او فرزند صدرالشعرا غلامحسین‌میرزا، نوهٔ ایرج پسر فتحعلی‌...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.