شاپور یکم، پسر اردشیر بابکان، شاهنشاهی تازه‌ی ساسانی را استوار کرد. او بر سپاهیان روم پیروز شد و والرین، امپراتور روم، را در ۲۶۰ میلادی اسیر کرد؛ پیروزی‌ای که در نقش‌برجسته‌های نقش رستم و بیشاپور جاودانه شده است.
شجره‌نامه
جنگ با روم
شاپور در سنگنوشتهی بزرگ خود بر کعبهی زرتشت، از سه پیروزی بر روم سخن می‌گوید: کشته شدن گوردیانوس سوم، صلح با فیلیپ عرب که برای آن غرامت پرداخت، و اسیر شدن والرین در نبرد ادسا در ۲۶۰ میلادی.
نقش‌برجسته‌ی نقش رستم، شاپور سوار بر اسب را نشان می‌دهد که امپراتوری رومی در برابرش زانو زده است.
شهرها و اندیشه‌ها
شاپور شهرهایی چون بیشاپور و جندی‌شاپور را ساخت یا آباد کرد و بسیاری از اسیران رومی را در آن‌ها جای داد. سد و پل شادروان شوشتر، به روایت سنت، با کار همین اسیران ساخته شد.
مانی، بنیان‌گذار آیین مانوی، کتاب «شاپورگان» را به او پیشکش کرد و شاپور او را در دربار پذیرفت.
گاه‌شمار زندگی
- حدود ۲۴۰ مشریک پادشاهی پدر و سپس شاهنشاه
- ۲۴۴ مپیروزی بر گوردیانوس سوم و صلح با فیلیپ
- ۲۶۰ ماسیر کردن والرین در ادسا
- حدود ۲۷۰ مدرگذشت
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
والرین کیست؟
امپراتور روم که در ۲۶۰ میلادی در نبرد ادسا به دست شاپور یکم اسیر شد و تا پایان عمر در ایران ماند.
کعبهی زرتشت کجاست؟
بنایی سنگی در نقش رستم، نزدیک تخت جمشید، که سنگنوشتهی سهزبانهی شاپور بر دیوار آن است.
منابع
- سنگنوشتهی شاپور یکم بر کعبهی زرتشت
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Šāpur I»
- تورج دریایی، شاهنشاهی ساسانی