شمس‌المعالی قابوس، امیر زیاری گرگان و طبرستان، به خوشنویسی و ادب عربی و فارسی نامور بود و ابوریحان بیرونی کتاب «آثار الباقیه» را به او پیشکش کرد. برج آجری بلند گنبد قابوس، که برای آرامگاهش ساخت، در فهرست میراث جهانی یونسکو است.
شجره‌نامه
خاندان: زیاری
تبعید و بازگشت
قابوس پس از برادرش بیستون امیر شد، اما با آل بویه درافتاد. در ۳۷۱ قمری، چون به فخرالدوله‌ی بویهی پناه داده بود، عضدالدوله او را بیرون کرد و او هفده سال در نیشابور در تبعید ماند. در ۳۸۸ قمری بازگشت و گرگان را پس گرفت.
ادیب سخت‌گیر
نامه‌های عربی او، که در «کمال البلاغه» گرد آمده، از نمونه‌های نثر آراسته است. ابوریحان بیرونی سال‌هایی در دربار او زیست. قابوس در فرمانروایی سخت‌گیر بود و سرانجام سرداران بر او شوریدند و در ۴۰۳ قمری او را در دژی زندانی کردند که همان‌جا درگذشت.
گنبد قابوس، برجی آجری به بلندی حدود ۵۳ متر، در ۳۹۷ قمری ساخته شد و از بلندترین برجهای آجری جهان است.
گاه‌شمار زندگی
- ۳۶۶ قرسیدن به امیری
- ۳۷۱ قآغاز تبعید هفده‌ساله
- ۳۸۸ قبازگشت به گرگان
- ۳۹۷ ق / ۱۰۰۷ مساخت گنبد قابوس
- ۴۰۳ ق / ۱۰۱۲ مدرگذشت در زندان
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
گنبد قابوس چقدر بلند است؟
حدود ۵۳ متر؛ از بلندترین برجهای آجری جهان، در شهر گنبد کاووس.
قابوسنامه را چه کسی نوشت؟
عنصرالمعالی کیکاووس، نوهی قابوس.
منابع
- ابوریحان بیرونی، آثار الباقیه (پیشکش‌نامه)
- یونسکو، پرونده‌ی ثبت گنبد قابوس
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Qābus b. Wošmgir»