پرش به محتوای اصلی
ادیب الممالک ادیب الممالک

فرهنگ پارسی

شمارهٔ ۳۸ - در دانش زمین و بخشهای او از گفته پیشینیان

بتا توئی که قدت سرو باغ کاشمر است

رخت بهار ختن بوستان کاشغر است

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

ز بحر مُجتَث این چامه تُنگی از شکر است

چو شرق و غرب زمین خاور است و باختر است

نسار «اَوْاَختر» است و بتو «دَرْاَخشتر» است

به پارسی کره خاک «گویِ چغمینی» است

«میان کش» است خط استوانه که در کمر است

زمین کهنه بود ارزه و آن دگر شَوِه دان

که هر دو جای جماد و گیاه و جانور است

«ووروبَرِشْته » شمال و «ووروزِرِشْته» جنوب

«زرشته» هشته به زیر و «بَرِشته» بر زبر است

زمین عامره را می‌شمر «فرادَدَه‌فَش »

چنانکه «ویدِه‌دَدِه‌فش » خراب و بی اثر است

«ووروبرشته فرادده‌فش» سه بخش بود

تمام شرح دهم بر تو گرچه مختصر است

نخست «بهره خاور» که بخش خاوریش

به «آنیران » نامیده گشت و مشتهر است

میانه بخشش «خنرث‌وه بومی ایران» دان

چو بخشش باختر «ایران کوپژ» در نظر است

محیط غربی و شرقی «رزه‌پراگرد»ند

که یک به باختر و آن به خاوری سمر است

ادامه‌ی فرهنگ پارسی

  1. شمارهٔ ۴۰بیشرمی «سَلجَن» است و عفت «هیوند»
  2. شمارهٔ ۴۱«گرتاج» بود عزم ریا هست «پَچیو»
  3. شمارهٔ ۴۲«توسنگ» قناعت و ذکا باشد «نیراس»
  4. شمارهٔ ۴۳«هَدمان» ایثار و نطق باشد «کردیز»
  5. شمارهٔ ۴۴ - و به نستعین و نستمدبود به لفظ فرانسی ایا نگار جمیل
  6. شمارهٔ ۴۵ - در شمار اعداد از یک تا کاترلیوناز یکی تا ده بگو آن، دو، تروا، کاتر، سنک
  7. شمارهٔ ۴۶ - در شمار ایام هفته از یکشنبه تا شنبهسمن، که، هفته بود روزهایش با ترتیب
  8. شمارهٔ ۴۷ - در شمار شهور شمسیه مطابق بروج منطقهژانویه فوریه و مارس چو اوریل، مای مه
همه‌ی فرهنگ پارسی ←

ادیب الممالک درباره‌ی ادیب الممالک

محمدصادق پسر حاجی میرزا حسین فراهانی (زادهٔ ۱۱ مرداد ۱۲۳۹ هجری شمسی در گازران از توابع شهرستان خنداب در استان مرکزی - درگذشتهٔ ۱۲۹۶ هجری شمسی) ملقب به «ادیب‌الممالک فراهانی» و «امیرالشعرا»، و متخلص به «امیری»، شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار دورهٔ مشروطه است.

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.