پرش به محتوای اصلی
امیرخسرو دهلوی

امیرخسرو دهلوی

مثنویات

۱۰۰ شعر

فهرست اشعار

  1. شمارهٔ ۶۱ - ترصیع باده نوشین به صفا خواست کرد
  2. شمارهٔ ۶۲ - ذوقا فیتین تن ز غنیمت به هزیمت سپرد
  3. شمارهٔ ۶۳ - تنسیق الصفات باد! همه وقت، به شادی و ناز
  4. شمارهٔ ۶۴ - حکمت و اخلاق چون هنر مرغ فراوان شود
  5. شمارهٔ ۶۵ - بمن فی العشق مات و حی فیه سر نامه به نام آن خداوند
  6. شمارهٔ ۶۶ - نیازمندی در حضرت بی نیازی که دماغ مختل بندگان را از گلشن یحبهم و یحبونه بوی بخشیده خداوندا چو جان دادی دلم بخش
  7. شمارهٔ ۶۷ - نعت کامل جمالی که سر ناخنی از حسنش یک بدر را دو هلال گردانید، صلی الله علیه و آله و سلم محمد کایت نورست رویش
  8. شمارهٔ ۶۸ - صفت معراج صاحبدلی، که از دو نون قاب قوسین، یک دائره میم محبت بنگاشت شبی همچون سواد چشم پاکان
  9. شمارهٔ ۶۹ - مدح شیخی در آئینهٔ صفا مثالی است از ذات محمد مصطفی با لعین نه بلعکس پس از دیباچهٔ نعت رسالت
  10. شمارهٔ ۷۰ - ستایش خلیفهٔ شائیسته علاء الدین محمد ثبته الله تعالی علی دین محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم علای دیدن و دنیا، شاه والا
  11. شمارهٔ ۷۱ - عرض صحیفهٔ طولانی نصیحت، پیش ضمیر ملهم سلطان، که نسخه‌ایست صحیح از لوح محفوظ حفظ الله تعالی عن التلویح السو گرفتن سهل باشد، این جهان را
  12. شمارهٔ ۷۲ - سرگذشت شه آن را دان که گفت از جان آزاد
  13. شمارهٔ ۷۳ - در سبب نظم این جواهر که زمرد وصف خضر خان واسطهٔ عقد اوست مبارک بامدادی کاختر روز
  14. شمارهٔ ۷۴ - قلم زدن نخست در شرح تیغ زدن جمهور سلاطین ماضیهٔ دهلی خوشا هندوستان و رونق دین
  15. شمارهٔ ۷۵ - داستان در حک کردن نقش کفر به پلارک چند از دیباچه عشق خضر خان که شاهی از سواد هندوستان و حرفی خان خانان بود کنون از فتح هندوستان دهم شرح
  16. شمارهٔ ۷۶ - آغاز انشعاب عشقهٔ عشق خضر خان از شاخ سبز و تر دول رانی همیشه دور چرخ لاجوردی
  17. شمارهٔ ۷۷ - گرم شدن چشم «دول رانی» در روی شمس الحق و الدین خضر خان و از تاب مهر، آب در چشمش گشتن، و مهربان گشتن آن چشمهٔ مهر، بران نیلوفر هندی، و چون شعاع خورشید، از صفر ابر زمین افتادن چه خوش باشد در آغاز جوانی
  18. شمارهٔ ۷۸ - صفت ماهتابی که پیش از مهر روشن پردهٔ ابر حیا بر رو کشیده شبی داده جهان را زیور و روز
  19. شمارهٔ ۷۹ - صفت بهار، و گلگشت شجرهٔ بلند بالش مملکت والا خضر خان طوبی له، در باغ بهشت آسا، و بسوی گلهای کرنه گذشتن، و بوی دوست باز یافتن، و هوش به باد دادن صبا چون باغ را پیرایه نو کرد
  20. شمارهٔ ۸۰ - جدائی افگندن تیغ زبان بد گویان میان عاشق و معشوق، و روان شدن دول رانی از خانهٔ دولت سوی کشک لعل، و در فراق خضر خان، از دود آه، کوشک لعل را سیاه گردانیدن چو اصحاب غرض گفتند هر چیز
  21. شمارهٔ ۸۱ - صفت آرایش شهر و کشور، چون عروس، از برای تزویج شاه و شاهزادهٔ بی جفت، خضرخان، زادت خضره راسه، و شاهت وجه العدو بباسه! زهی بستان آن شه را جمالی
  22. شمارهٔ ۸۲ - صفت داغهای جدائی، که دود از نهاد آن دو آتش زده فراق براورده مبادا آسمان را خانه معمور
  23. شمارهٔ ۸۳ - صفت شب سیاه هجران، که خضرخان را در کوشک جهان نمای جهان غم نمود، و دولرانی در قصر لعل غرق خوناب بود، و افروخته شدن شمع مراد آن دو محترق هم از آتش دل ایشان، و روشنائی در کار ایشان پدید گشتن شبی چون سینهٔ عشاق پر دود
  24. شمارهٔ ۸۴ - رسیدن خضر خان بادلدانی، و با او چون بخت خویش با دولت جفت گشتن چو خوش باشد که یابد تشنه دیر
  25. شمارهٔ ۸۵ - خراب گشتن مجلس خانی از گردش دور مدام، و خفتن بخت بیدار خضر خان، به پریشانی این دولت در واقعه دیدن و تعبیر آن خواب پریشان از دل خسرو خستن بسی دیدم درین گردنده دولاب
  26. شمارهٔ ۸۶ - راز نامه عتاب آمیز ظل الله سوی شمس الحق خضر خان سر فرمان سپاس باد شاهی
  27. شمارهٔ ۸۷ - عزم سلطان عالم سوی عالم دیگر، و سلب کردن کافور مجبوب رجولیت فحول ملک و به روشنائی در چشم ملوک نشستن، و دیده قرة العین علائی را، کافور وام گردانیدن، و در آن قصاص، دیده و سر به هم باد دادن! گرت در سینه چشمی هست روشن
  28. شمارهٔ ۸۸ - کشیدن اجل، شمشیر الوقت سیف قاطع، بر سر تاجوران سر پر، و شهادت آن بهشتیان بر دست زبانی چند، و گزاردن تیغ بر سر ایشان به خبر مشهور، که «السیف محاء الذنوب» شراب عشق بازان آب تیغ است
  29. شمارهٔ ۸۹ - بخشیدن برکت و یمن، فرزند یمین‌الدین مبارک را، ازین پند نامه میمون، تا در نقش این پند فرو شود، و از بند نفس بیرون آید! ایا چشم و چراغ دیدهٔ من
  30. شمارهٔ ۹۰ - در اختتام این سواد پر از آب زندگانی، که ماجرای دول رانی و خضرخان است ، خصصهما الله به عمر الخضر به حمد الله که از عون الهی
  31. شمارهٔ ۹۱ - حکایت یکی را خانه بود آتش گرفته
  32. شمارهٔ ۹۲ - گزیدهٔ از سپهر اول دگر گفت کامروز در هر دیار
  33. شمارهٔ ۹۳ - ذکر عمارتی که بدار الخلاقه شد بلند و آغاز آن ز جامع دین بست کردگار چو بنشست بر تخت قطب زمانه
  34. شمارهٔ ۹۴ - اثبات ملک هند به حجت که جنت است حجت همه به قاعدهٔ عقل استوار کشور هند است بهشتی به زمین
  35. شمارهٔ ۹۵ - ترجیح ملک هند به عقل از هوای خویش بر روم و بر عراق و خراسان و قندهار هند چو فردوس شد از صحبت من
  36. شمارهٔ ۹۶ - ترجیح اهل هند بر اهل عجم همه در زیرکی و دانش و دلهای هوشیار گشت چو ثابت که به هند است هوا
  37. شمارهٔ ۹۷ - حدیث عهد و پیمان لشکر غازی، که در کام نهنگ اندر روند و دیدهٔ اژدر! چو مرد آید برون از عهدهٔ عهد
  38. شمارهٔ ۹۸ - مصاف اول غازی ملک با لشکر دهلی به باد حمله‌ای زیر و زبر کردن چنان لشکر دلیری کاو صف مردان بدیده‌ست
  39. شمارهٔ ۹۹ - حدیث بخشش جان و نوازش از ملک غازی مسلمانان دهلی را به لطف بی حد و بی مر به پرسیدم من از پیروزی بخت
  40. شمارهٔ ۱۰۰ - جلوس شه غیاث الدین و دنیا تغلق غازی فراز تخت سلطانی چو افریدون و اسکندر مبارک روز شنبه گاه پیشین

متن اشعار به نقل از گنجور.