پرش به محتوای اصلی
ادیب الممالک ادیب الممالک

قصاید

شمارهٔ ۸۴ - قصیده وطنی در ۱۳۱۹

تا کی ای شاعر سخن‌پرداز

می‌کنی وصف دلبران طراز

دفتری پر کنی ز موهومات

که منم شاعر سخن‌پرداز

ذم ممدوح گه کنی ز غرض

مدح مذموم گه کنی از آز

می‌زنی لاف گاهی از عرفان

وز حقیقت سخن کنی و مجاز

از پی وصف یار موهومی

گاه اطناب و گه دهی ایجاز

گویی، ای رشک دلبران طراز

گویی ای قبله‌گاه اهل نیاز

طره‌ات در مثل بود طرار

غمزه‌ات در صفت بود غماز

متماثل رخت بود با ماه

متمایل قدت بود از ناز

تلخ از حسرت توام شد کام

فاش از محنت توام شد راز

از فراقت بر آتش حسرت

چند باشم همی به سوز و گداز

چیست این حرف‌های لاطایل

چیست این فکرهای دور و دراز

می‌نگویی که این چه ژاژ بود

که به میدانش آوری تک و تاز

این سخن را اگر بری بازار

نخرند از تواش به سیر و پیاز

غصهٔ قیس و قصهٔ لیلی

حرف محمود و سرگذشت ایاز

کهنه شد این فسانه‌ها یکسر

کن حدیث نوی ز سر آغاز

بگذر از این فسون و این نیرنگ

دیگر از این سخن فسانه مساز

گر هوای سخن بود به سرت

از وطن بعد از این سخن گو باز

هوس عشق‌بازی ار داری

با وطن هم قمار عشق بباز

از وطن نیست دلبری بهتر

به وطن دل بده ز روی نیاز

شاهد شوخ دل‌فریب وطن

با رقیب خطر شده دمساز

در اصول ترقیات وطن

شعر برگو گزیده و ممتاز

پیش از وقت چاره باید کرد

که درِ فتنه بر وطن شده باز

تا به کی در جهالت و غفلت

نشناسی نشیب خود ز فراز

چیست اسلام در بر کفار

طعمه‌ای پیش روی خیل گراز

مایهٔ هر سعادتی علم است

به خدای علیم بی‌انباز

کی ترقی کند کسی بی علم

مرغ بی بال چون کند پرواز

علم تحصیل کن که سلم علم

از نشیبت برد به سوی فراز

ادامه‌ی قصاید

  1. شمارهٔ ۸۶می طهور نیاید مرا به کار امروز
  2. شمارهٔ ۸۷در صف بستان نسیم گشت مهندس
  3. شمارهٔ ۸۸مه من که خورشید گردون غلامش
  4. شمارهٔ ۸۹چو زد تکیه بر تخت سلطان دانش
  5. شمارهٔ ۹۰ - از زبان حبیب الله خان نامی بسردار منصور نگاشتهای بسته پس طاعت یزدان کمر خویش
  6. شمارهٔ ۹۱ - قصیده ناتمامگفتم تو کیستی کاین احسان به من نمودی
  7. شمارهٔ ۹۲در کاروان نواخت درای آهنگ
  8. شمارهٔ ۹۳ - چند بیت از یک قصیده ناتمام مانده به خط استادمرا وزارت عدلیه از نخستین بار
همه‌ی قصاید ←

ادیب الممالک درباره‌ی ادیب الممالک

محمدصادق پسر حاجی میرزا حسین فراهانی (زادهٔ ۱۱ مرداد ۱۲۳۹ هجری شمسی در گازران از توابع شهرستان خنداب در استان مرکزی - درگذشتهٔ ۱۲۹۶ هجری شمسی) ملقب به «ادیب‌الممالک فراهانی» و «امیرالشعرا»، و متخلص به «امیری»، شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار دورهٔ مشروطه است.

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.