پهلوان محمود خوارزمی، نامدار به پوریای ولی، کشتی‌گیری چیره‌دست، شاعر و عارفی بود که جوانمردی‌اش زبانزد شد. زورخانه‌های ایران او را پیر و سرمشق خود می‌دانند.
پهلوانی و جوانمردی
پوریای ولی در خوارزم می‌زیست و در کشتی بی‌همتا بود. نامدارترین داستان او این است که در سفر به هند، پیرزنی را دید که برای پیروزی پسرش در کشتی با او دعا و نذر می‌کرد؛ پوریا در کشتی خود را عمداً شکست‌خورده نشان داد تا دل مادر نشکند. این داستان سند تاریخی روشنی ندارد، اما چکیده‌ی آیین جوانمردی در فرهنگ ایرانی است.
شاعر و عارف
به پوریای ولی رباعیاتی عارفانه نسبت می‌دهند که از جوانمردی، فروتنی و نبرد با نفس سخن می‌گوید. آرامگاه او در شهر خیوه، در ازبکستان امروز، زیارتگاه است و در زورخانه‌ها هنوز با صلوات و احترام از او یاد می‌کنند.
گاه‌شمار زندگی
- سده‌ی هفتم هجریپهلوانی در خوارزم
- حدود ۷۲۲ قدرگذشت
کارنامه و یادگارها
رباعیات منسوبآیین جوانمردی زورخانه
پرسش‌های رایج
آرامگاه پوریای ولی کجاست؟
در شهر خیوه در ازبکستان؛ این آرامگاه از بناهای دیدنی شهر است.
منابع
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Puryā-ye Wali»
- مهرداد بهار و دیگران، پژوهش‌های زورخانه