ابومسلم خراسانی در سال ۱۲۹ قمری با برافراشتن پرچم‌های سیاه در خراسان، جنبشی را رهبری کرد که خلافت امویان را برانداخت و عباسیان را بر سر کار آورد. اما خلیفهی عباسی منصور از نفوذ او هراسید و او را کشت.
جامگان سیاه
ابومسلم جوانی بود که مبلغان عباسی او را در خراسان یافتند و پرورش دادند. در ۱۲۹ قمری، در روستایی نزدیک مرو، دعوت را آشکار کرد. یارانش جامه‌ی سیاه می‌پوشیدند و به «سیاه‌جامگان» شهرت یافتند. خراسانیان، از ایرانی و عرب، که از امویان ناخرسند بودند، به او پیوستند.
پیروزی و فرجام
سپاه خراسان در ۱۳۲ قمری به عراق رسید و در نبرد زاب، آخرین خلیفهی اموی شکست خورد. ابومسلم فرمانروای خراسان شد. اما منصور، دومین خلیفهی عباسی، در ۱۳۷ قمری او را به دربار خواند و کشت.
مرگ او خشم بسیاری از خراسانیان را برانگیخت و جنبش‌هایی چون سنباد، استادسیس و المقنع به خون‌خواهی یا به نام او برخاستند. ابومسلم در ادبیات عامیانه قهرمان «ابومسلم‌نامه» شد.
گاه‌شمار زندگی
- ۱۲۹ ق / ۷۴۷ مآشکار کردن دعوت در خراسان
- ۱۳۰ قگرفتن مرو
- ۱۳۲ ق / ۷۵۰ منبرد زاب و برافتادن امویان
- ۱۳۷ ق / ۷۵۵ مکشته شدن به فرمان منصور
کارنامه و یادگارها
پرسش‌های رایج
ابومسلم چرا کشته شد؟
خلیفهی عباسی منصور از نفوذ گستردهی او در خراسان بیمناک بود و او را در ۱۳۷ قمری به دربار خواند و کشت.
ابومسلم‌نامه چیست؟
داستانی عامیانه و بلند به فارسی که ابومسلم را قهرمانی افسانه‌ای نشان می‌دهد.
منابع
- طبری، تاریخ الرسل و الملوک
- غلامحسین یوسفی، ابومسلم سردار خراسان
- دانشنامه‌ی ایرانیکا، مدخل «Abū Moslem Ḵorāsānī»