پرش به محتوای اصلی
سام میرزا صفوی سام میرزا صفوی

صحیفهٔ ششم در طبقهٔ ترکان

۶۴۱- یوسف بیک

از شعبه چاوشلو طایف ایست از استاجلو اگر چه ترک است اما اطوار آدمیانه از ایشان بظهور میرسد . و در تقوی و طهارت و اجتناب از امور نا مشروع چندانکه تعریف کنند زیاده از آن است چه حالیا مدت دوازده سال شد که با من می باشد هرگز امری که منافی عقل و شرع باشد ازا و مشاهده نیفتاده در شجاعت و سپاهیگری کامل است و در شعر فارسی و ترکی طبعش بسیار خوب، حاصل آنکه در این زمان مثل او ترک بلکه تاجیک نیز کم پیدا میشود . یوسف تخلص میکند.

این دو غزل و چند مطلع ترکی و فارسی از اوست :

تا کار دل ز عشق تو مشکل نمیشود

آسان مراد دل ز تو حاصل نمیشود

دل قطره قطره خون شد و از راه دیده رفت

رحمت هنوز بر من بیدل نمیشود

آهم بگرد باد فنا میدهد مرا

از آب دیده خاک تنم گل نمیشود

رمزی است در تغافلش ایدل و گرنه یار

یکبار کی ز حال تو غافل نمیشود

یوسف کجا بخت سیه شادی از کجا

هرگز به بندگیت چو قایل نمیشود

سر سر باختن در کار آن سیمین بدن دارم

بمرگ خود نمی میرم در این کاری که من دارم

نهان نهان که کونگل آه عاشقانه چیکار

علاجین ایله . و گر نه ایشی فغانه چیکار

آخ ایتما گویید اگستاخ چوخ سرشک ای گوز

بوماجرا سونک اوجی ایت حذر که قانه چیکار

یوتوشدی زلفینه شمشاد شاخ شنه نولوپ

دونن گورنده منین کاغیرت نه شاخ شانه چیکار

غمیده یار منا بی تا بلیغ قه طعن بتلی

زمان زمان بو که گو نکلوم اوتی زبانه چیکار

چیکار گه آه و گهی بار غصه غم اوتی

کونکلدین اولمه یوسف هنوز تا نه چیکار

دیمه کیل کیم گوز ومی قتلیمش گرفتار ای کوکنکل

گوزنی سن ایلیمش سن بیله جویبار ای کوکنکل

جلوه ی ناز بیله اولسی قامت بینی

دور نک ای عشق شهیدی که قیامت بینی

ادامه‌ی صحیفهٔ ششم در طبقهٔ ترکان

  1. ۶۴۳- مولانا خیالیدر خدمت امرای ترک بسر می برد و در آخر بخدمت حضرت صاحبقرانی سرافراز شده از جمله مخصوصان گشت و فی الواقع لیاقت آن داشت چه، بسیار مرد فقیر و درویش نیک نفس خیرخواه بود و در شاعری نیز طبعش بسیار خوب افتاده و از شعرای ترک کم کسی را رتبه او تواند بود، دیوان غزل
  2. ۶۴۴- میر دوست طارمیاز جمله خدام آستان ملایک پاسبان امام انام و مقتدای اهل اسلام امام علی بن موسی الرضا علیه السلام من الملک العلام علیه التحیه و الثناست .
  3. ۶۴۵- میر شاه علیاز امیرزاده های جغتای بود. جوانی رشید و هنرمند و خط نستعلیق را طوری مینوشت و در کمانداری سرآمد زمان و از نوادر دوران بود. من در کمانداری شاگرد اویم و دیگر در معما و عروض وحدت ذهن از تعریف زیاده بود و در سپاهیگری بی بدل، در شهور ثمان و ثلاثین و تسعمایه فوت
  4. ۶۴۶- میر مقبول قمیاصلش ترک بود چون در بلده ی قم مقیم شده بود بقمی مشهور شده است در اوایل شباب قدم در سپاهیگری نهاده و در خدمت سلطان یعقوب او را ترقی تمام دست داد بعد از آنکه شبابش به شیب مبدل شد ترک آن امر خطیر کرده و در شهر مذکور می بود . او را در اکل و شرب شهرت تمام بود،
  5. ۶۴۷- مولانا هماییاصلش ترک بود و در جوانی ترک ترکی کرده! در ترقی احوال در عجم بملک اصفهان مقیم شد و همانجا فوت شد . شعر خوب او بسیار است این دو مطلع از آن جمله است :
  6. ۶۴۸- یوسف بیک توشمالاز اقوام ایو اوغلی است که اصلشان از قوم جغتای است و به ایواوغلی مشهوراند، در خدمت حضرت صاحبقران مغفور در سلک پروانچیان می بود، الحال منصب توشمالی صاحبقران بدو متعلق است و اوقات به تقوی و طهارت میگذراند، قوت مطالعه عجیبی دارد و اکثر خطوط مثل معلقی، خطایی،
  7. ۶۴۹- الله قلیاصلش ترک است اما خود به تاجیکان شبیه تر است که بر ترکان در اصفهان به قابضی اشتغال دارد، این مطلع از اوست :
  8. ۶۵۰- بوداق بیکولد حصار بیک بهارلوست که میرآخور نواب صاحبقرانی است و خودش نیز در خدمت آن حضرت است . با وجود ترکی این مطلع در رشته نظم کشیده .
همه‌ی صحیفهٔ ششم در طبقهٔ ترکان ←

سام میرزا صفوی درباره‌ی سام میرزا صفوی

ابوالنصر سام میرزا صفوی (تولد ۹۲۳ قمری در مراغه، وفات ۹۷۵ قمری در قلعهٔ قهقهه در نزدیکی مشگین‌شهر) از فرزندان شاه اسماعیل یکم صفوی است که اهل هنر بوده و کتاب تذکرهٔ سامی یا تحفهٔ سامی را به سال ۹۵۷ قمری نوشته است. در زمینهٔ خوشنویسی هم از او آثار قابل توجهی باقی است. سام میرزا به تحریک اطرافیانش یک بار به سرپیچی از بر...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.