پرش به محتوای اصلی
سوزنی سمرقندی

قصاید

شمارهٔ ۱۱ - در موعظه و نصیحت

در این جهان که سرای غمست و تاسه و تاب

چو کاسه بر سر آبیم و تیره دل چو سراب

خراب عالم و ما جغدوار و این نه عجب

عجب از آنکه نمانند جغد را بخراب

بخواب غفلت خفتیم خورده شربت جهل

که تا شدیم زبیدار فتنه بی خور و خواب

کباب آتش حرصیم و آن ز خامی ماست

حقیقت است که هر خام را کنند کباب

کباب خویش نخوانیم و زو عمل نکنیم

که ناگزیر ستایندمان ز اهل کتاب

بحرص خواسته ورزیم تا شود بر ما

وبال خواسته چونانکه موی بر سنجاب

تقی و عاقبت اندیش نیست از ما کس

ازین شدیم سزاوار گونه گونه عقاب

عقاب طاعت ما باز مانده از پرواز

شدیم صید معاصی چو کبک صید عقاب

همه طریق صواب از خطا همیدانم

گرفته راه خطائیم و باز مانده صواب

عنان ز طاعت حق تافتیم و بر باطل

بر اسب معصیت آورده پای را برکاب

اگر خدای تعالی حساب خواهد و بس

بس است ما را گر عاقلیم شرم حساب

که دست طاقت آن گر ملک نهد بر ما

گرانترین گنهی را سبکترین عذاب

همی پزیم همه در تنور چوبین نان

همی بریم همه جامه بر تن از مهتاب

دماغ ما ز خرد نیستی اگر خالی

نرانده ایمی گستاخ وار جز بخلاب

درین جهان که دو دم بیش نیست مایه عمر

درنگ سود ندارد چو دم بود بشتاب

از آن چه به که یکی زین دو دم بتوبه زنیم

چو باب توبه نه بستست ایزد تواب

شدیم جمله بگرداب معصیت گردان

که هم امید خلاص است و هم ز غرق بآب

دو دیده را زندم سیل بار باید کرد

بر آن امید که سیلاب می کند گرداب

بآب دیده بشوئیم نامه عصیان

که هست نامه عصیان چو ریم خورده بتاب

اگر به نسبت سلمانیم ز روی پدر

نسب چو سود چو گوید فلک فلاانساب

که تا بسیرت سلمان شوم دعائی کن

مگر دعای تو در حق من شود ایجاب

بحکم ایزد وهاب تا بخواهد داشت

سپهر روشن دوران بگرد تیره تراب

چه بوتراب و جنید و شفیق و شبلی باش

دو دیده بر ره فرمان ایزد وهاب

درود باد ز ما و تو بر رسول خدای

فزون ز ذره خورشید و قطره های سحاب

ادامه‌ی قصاید

  1. شمارهٔ ۱۳ - در مدح سلطان مسعود ثانیای بتاج و تخت شاهی وارث افراسیاب
  2. شمارهٔ ۱۴ - در مدح علی بن الحسین ذوالفقارای به پیروزی گرفته ملکت افراسیاب
  3. شمارهٔ ۱۵ - در مدح شمس الملکسوی ختا بسفر شد بعزم و رأی صواب
  4. شمارهٔ ۱۶ - در مدح وزیر نظام الدینشد برج حمل موکب سلطان کواکب
  5. شمارهٔ ۱۷ - در مدح نصیرالدینای رخ خوبت بمثل آفتاب
  6. شمارهٔ ۱۸ - در مدح تمغاج خانبخت بیدار شهنشه خسرو مالک‌رقاب
  7. شمارهٔ ۱۹ - شاعر دروغگوست؟ز روزگار به جان آمدم ز غم بشتاب
  8. شمارهٔ ۲۰ - در مدح ملک مسعودماه رجب فرخ فرخنده چه ماه است
همه‌ی قصاید ←

درباره‌ی سوزنی سمرقندی

شمس‌الدین تاج‌الشعرا محمد بن علی سمرقندی، معروف به سوزنی سمرقندی (درگذشتهٔ ۵۶۲ قمری به نقل از رضا قلی خان هدیت یا ۵۶۹ قمری به نقل از دولتشاه سمرقندی) شاعر هجاگو و هزال ایرانی قرن ششم هجری است. وی در اشعارش نام خود را محمد، عمر و بوبکر و نام پدرش را مسعود ذکر کرده، از این جهت درستی نام اطلاق شده بر وی یعنی محمد بن علی م...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.