پرش به محتوای اصلی
سام میرزا صفوی سام میرزا صفوی

صحیفهٔ پنجم در ذکر شعرا

۳۱۳- مولانا هلاکی همدانی

پدرش خیاط بود فاما چون در ازل قامت قابلیتش را بخلعت استعداد و کسوت رشد و رشاد آراسته اند لاجرم سررشته قبول بچنگ آورد در زی ارباب فضل گریخت و بسوزن جد و جهد وصله تفاخر بر خرقه آمال خود دوخته دست طلبش را بدامن مردم اهل انگیخت و همواره اوقات در صحبت اهالی بکسب مجد و معالی مصروف میداشت . در آنکه در این فن قابل است سخنی نیست سخنی که هست در مربی است اگر او را مربی بودی گوی تفوق از بسیاری در ربودی خداش مزد دهاد که بسعی خود را بدین مرتبه رساند سیاق کلامش مصداق حال و شاهد این مقال است :

گر غمی از تو نبودست الم داشته ایم

هیچگه شرح جفای تو نکردیم رقم

حرف سودای تو پنهان ز قلم داشته ایم

نه زغم بود شب هجر تو بیماری ما

چشم بر رهگذر خواب عدم داشته ایم

شمع گریان و من از دیده تر اشک فشان

همه شب تا بسحر ماتم هم داشته ایم

چون هلاکی ز گدایان سر کوی توایم

این ابیات نیز از اشعار آبدار اوست :

دست حاجت بر ارباب کرم داشته ایم

بلای عشق دلا سخت جان ستان بوده است

ز عشق هر چه تو میگفته ای چنان بوده است

میان خون جگر بوده ام ز دوری تو

ز دل بپرس که او نیز در میان بوده است

حاصل از عشق بتان کردیم رنگ زرد را

غیر از این رنگی ز خوبان نیست اهل درد را

حقه لعل بتان را که ز جان ساخته اند

ادامه‌ی صحیفهٔ پنجم در ذکر شعرا

  1. ۳۱۵- مولانا هاتفی قزوینیشاعری پاکیزه گوی بود اشعار خوب از او در میان مردم قزوین هست از جمله اینها از اوست :
  2. ۳۱۶- مولانا هلالی قزوینیاز خوش طبعان سرآمد قزوین است در هجو خواجه یحیی قمی که در آن محل کلانتر آنجا بوده است ابیات متین دارد از جمله این دو مطلع از اوست :
  3. ۳۱۷- مولانا مکتبی شیرازیصنعتش از تخلص معلوم و در عالم عاشقی همیشه قرین هموم و غموم، اشعارش بغایت بچاشنی و غم زدا چنانکه از ملاحظه شمه ای از آنها این معنی هویدا میگردد:
  4. ۳۱۸- رازی شوشتریاز آن شهر شاعری پاکیز گوی مثل اوی، تا غایت پیدا نشده طبعش به هزل مایل و راغب بود و بدین واسطه با حکام و اکابر مصاحبت مینمود بلکه با اکثر مردم بدین طور زندگانی میکرد، هجوهای غریب میگفت و مردم هم او را هجوهای رکیک میکردند، طرفه تر آنکه بعضی از آنرا یادگرفته
  5. ۳۱۹- مولانا محیی لاریاز جمله شاگردان مولانا علامه دوانی است و در علو سلیقه و صفای خاطر قرینه فغانی، احیای آثار ارباب آن دیار از اوست و شرف و افتخار آنطایفه بدو چنانکه نتایج طبعش مؤید این مقال و مصداق این حال است :
  6. ۳۲۰- بابا صفاییاز قم است شعر بسیار گفته اما آنچه بکار آید کم است این دو مطلع از اوست :
  7. ۳۲۱- مولانا محویاصلش از ولایت بسطام است و در اقسام سخن بغایت شیرین کلام و در خدمت خواجه عبدالله مروارید می بود این مطلع و بیت از اوست و فی الواقع نیکو گفته:
  8. ۳۲۲- خواجه صوفی اردستانیخوش طبع و لوند و با وجود این معنی بغایت دردمند بود، این مطلع از اوست :
همه‌ی صحیفهٔ پنجم در ذکر شعرا ←

سام میرزا صفوی درباره‌ی سام میرزا صفوی

ابوالنصر سام میرزا صفوی (تولد ۹۲۳ قمری در مراغه، وفات ۹۷۵ قمری در قلعهٔ قهقهه در نزدیکی مشگین‌شهر) از فرزندان شاه اسماعیل یکم صفوی است که اهل هنر بوده و کتاب تذکرهٔ سامی یا تحفهٔ سامی را به سال ۹۵۷ قمری نوشته است. در زمینهٔ خوشنویسی هم از او آثار قابل توجهی باقی است. سام میرزا به تحریک اطرافیانش یک بار به سرپیچی از بر...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.